KCOkurds.globalKCOMiras
Ara
Hesap
DillerTürkçe18

Miras

Zaman çizelgesi

Zagros ve Toros’un derin tarihinden bugüne. İşaretli yerlerde tarihler yaklaşıktır.

MÖ 9500: Göbekli TepeMÖ 7000: JarmoDerin tarihMÖ 9500MÖ 401: Ksenophon Karduklarla karşılaşırAntik çağMÖ 401959: Hasanveyhiler hanedanı990: Mervaniler hanedanı1187: Selahaddin Kudüs’ü alırOrtaçağ hanedanları9591514: Çaldıran Savaşı1597: Şerefname1639: Kasr-ı Şirin Antlaşması (Zuhab)1692: Ehmedê Xanî’nin Mem û Zîn’iOsmanlı-Safevi bölünmesi15141847: Botan beyliğinin sonu1898: İlk Kürtçe gazete1915: Ermeni Soykırımı ve SeyfoOsmanlı merkezileşmesi18471920: Sevr Antlaşması1922: Şeyh Mahmud’un krallığı1923: Lozan Antlaşması1925: Şeyh Said isyanı1932: Hawar dergisi ve Kurmanci Latin alfabesi1937: Dersim katliamları ve Sovyet sürgünleri1946: Mahabad CumhuriyetiBölünme19201961: Irak’ta Eylül Devrimi; Almanya’ya emek göçü1962: Suriye’de Haseke nüfus sayımı1970: Irak-Kürt özerklik anlaşması1980: Türkiye’de askeri darbe1988: Enfal harekâtı ve HalepçeSoğuk Savaş19611991: Ayaklanma ve göç1992: Mikonos suikastları, Berlin2005: Irak anayasası Kürdistan Bölgesi’ni tanır2014: Şengal’de Ezidi soykırımı2017: Kürdistan Bölgesi bağımsızlık referandumu2022: Jina Amini ve Jin, Jiyan, Azadî2024: Esad hükümetinin düşüşü2025: PKK feshini açıklar2026: Suriye’de Kürt haklarına ilişkin kararname1991 sonrası1991

Süreç

Bir tarih kaydı nasıl gözden geçirilir

Her kaydın kaynağı gösterilir ve kayıt gözden geçirilir. Tartışmalı tarihler her tarafı kaynaklarıyla gösterir.

5 adım

YazarBilim kuruluZaman çizelgesidaha fazla kaynak01 · BaşlangıçKayıt taslağı hazır02 · KayıtKaynaklar eklendi03 · Kontrol noktasıAkademik inceleme04 · KararTartışmalı mı?05 · SonuçYayımlandı

Çalıştırma kaydı

  1. 01 · Yazar

    Kayıt taslağı hazır

    Yıl, başlık ve kısa bir özet; yaklaşık tarihler işaretlidir.

  2. 02 · Yazar

    Kaynaklar eklendi

    Her iddia kaynağını taşır.

  3. 03 · Bilim kurulu

    Akademik inceleme

    Kurul kaynakları ve ifadeleri kontrol eder.

  4. 04 · Bilim kurulu

    Tartışmalı mı?

    Tarihçilerin anlaşamadığı yerlerde her taraf kendi kaynaklarıyla gösterilir.

  5. 05 · Zaman çizelgesi

    Yayımlandı

    Kayıt "kaynak gösterimi hazırlanıyor" işaretini kaybeder.

Zaman çizelgesindeki inceleme notu.

  1. MÖ 9500 dolayları

    Göbekli Tepe

    Urfa yakınındaki anıtsal çevre duvarları: bugün Kürtlerin yaşadığı toprakların derin insanlık mirası.

    Derin tarih · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  2. MÖ 7000 dolayları

    Jarmo

    Zagros eteklerindeki en eski tarım köylerinden biri.

    Derin tarih · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  3. MÖ 401

    Ksenophon Karduklarla karşılaşır

    Anabasis, çoğu zaman Korduene ile ilişkilendirilen dağ halkı Karduklardan söz eder.

    Antik çağ · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  4. 959

    Hasanveyhiler hanedanı

    Zagros’ta Dinever ve Kirmanşah çevresinde bir Kürt hanedanı.

    Ortaçağ hanedanları · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  5. 990

    Mervaniler hanedanı

    Diyarbakır (Amed) ve Silvan’ın Kürt hanedanı; ilmin hamileri.

    Ortaçağ hanedanları · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  6. 1187

    Selahaddin Kudüs’ü alır

    Dvin’li Kürt bir aileden gelen Selahaddin, Eyyubi hanedanının kurucusu.

    Ortaçağ hanedanları · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  7. 1514

    Çaldıran Savaşı

    Osmanlı’nın Safevilere karşı zaferi, Kürt topraklarının iki imparatorluk arasında bölünmesini başlatır.

    Osmanlı-Safevi bölünmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  8. 1597

    Şerefname

    Şerefhan Bitlisi, Kürtlerin ilk tarihini Farsça yazar.

    Osmanlı-Safevi bölünmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  9. 1639

    Kasr-ı Şirin Antlaşması (Zuhab)

    Kürt topraklarında Osmanlı-Safevi sınırını belirler.

    Osmanlı-Safevi bölünmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  10. 1692

    Ehmedê Xanî’nin Mem û Zîn’i

    Çoğu zaman Kürt birliğine çağrı olarak okunan Kürt ulusal destanı.

    Osmanlı-Safevi bölünmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  11. 1847

    Botan beyliğinin sonu

    Osmanlı merkezileşmesi Bedirhan Bey’i yener; beylikler kaldırılır.

    Osmanlı merkezileşmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  12. 1898

    İlk Kürtçe gazete

    Kurdistan 22 Nisan 1898’de Kahire’de yayımlanır; bu tarih bugün Kürt Gazetecilik Günü’dür.

    Osmanlı merkezileşmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  13. 1915

    Ermeni Soykırımı ve Seyfo

    Tarihçiler, bazı Kürt aşiretlerinin katliamlara katıldığını, bazı Kürtlerin ise kurbanlara sığınak sağladığını belgeler; Kürt siyasi isimler sonradan bunu kabul etmiş ve özür dilemiştir.

    Osmanlı merkezileşmesi · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  14. 1920

    Sevr Antlaşması

    62 ile 64. maddeler Kürt özerkliğini öngörür; antlaşma hiçbir zaman onaylanmadı.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  15. 1922

    Şeyh Mahmud’un krallığı

    Süleymaniye’de bir Kürdistan Krallığı ilan edilir ve İngiliz kuvvetleri tarafından bastırılır.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  16. 1923

    Lozan Antlaşması

    Türkiye Cumhuriyeti Kürtlere ilişkin hükümler olmaksızın tanınır. Kürt toprakları dört devlet arasında bölünmüştür.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  17. 1925

    Şeyh Said isyanı

    Türkiye’de ayaklanma; ardından tarihçilerin belgelediği şekilde askerî bastırma, sürgünler ve Kürt kimliğini inkâr eden politikalar.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  18. 1932

    Hawar dergisi ve Kurmanci Latin alfabesi

    Celadet ve Kamuran Bedirxan Şam’da Hawar’ı yayımlar; 15 Mayıs bugün Kürt Dili Günü’dür.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  19. 1937

    Dersim katliamları ve Sovyet sürgünleri

    Dersim’de askeri harekâtlar (1937 ile 1938) binlerce sivili öldürür ve çok daha fazlasını sürgün eder; tarihçiler bunu belgelemiştir, ölü sayısı tartışmalıdır. 1937’de Güney Kafkasya Kürtleri Orta Asya’ya sürülür.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  20. 1946

    Mahabad Cumhuriyeti

    22 Ocak 1946’da Kadı Muhammed önderliğinde ilan edilir; aynı yıl içinde düşer ve Kadı Muhammed 1947’de idam edilir.

    Bölünme · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  21. 1961

    Irak’ta Eylül Devrimi; Almanya’ya emek göçü

    Mustafa Barzani’nin ayaklanması başlar; Türkiye-Batı Almanya işgücü anlaşması emek göçünü başlatır.

    Soğuk Savaş · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  22. 1962

    Suriye’de Haseke nüfus sayımı

    Yaklaşık 120.000 Kürt vatandaşlıktan çıkarılır.

    Soğuk Savaş · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  23. 1970

    Irak-Kürt özerklik anlaşması

    11 Mart 1970’te imzalanır; 1975 Cezayir Anlaşması’nın ardından çöker.

    Soğuk Savaş · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  24. 1980

    Türkiye’de askeri darbe

    Toplu tutuklamalar, Diyarbakır Cezaevi’nde belgelenmiş işkence ve Avrupa’ya doğru siyasi sürgün dalgası.

    Soğuk Savaş · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  25. 1988

    Enfal harekâtı ve Halepçe

    Kürt sivillere karşı Enfal harekâtı (1986 ile 1989) kapsamında 16 Mart 1988’de Halepçe’ye kimyasal silah saldırısı; Irak Yüksek Mahkemesi 2007’de Enfal’i soykırım olarak karara bağladı.

    Soğuk Savaş · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  26. 1991

    Ayaklanma ve göç

    Yaklaşık 1,5 milyon kişi İran’a ve Türkiye’ye kaçar; güvenli bölge, Kürdistan Bölgesi’nde özyönetime yol açar.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  27. 1992

    Mikonos suikastları, Berlin

    İranlı Kürt muhalefetinden dört isim Berlin’deki Mykonos restoranında öldürülür. Bir Berlin mahkemesinin 1997 tarihli kararı, emrin İran yönetimince verildiğini belirtmiştir.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  28. 2005

    Irak anayasası Kürdistan Bölgesi’ni tanır

    Kürtçe Irak’ın resmi dillerinden biri olur.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  29. 2014

    Şengal’de Ezidi soykırımı

    IŞİD’in 3 Ağustos 2014’te Şengal’e (Sincar) saldırısı: toplu öldürmeler, kaçırmalar ve köleleştirme; Birleşmiş Milletler Suriye Soruşturma Komisyonu bunu bir soykırım olarak değerlendirdi (2016).

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  30. 2017

    Kürdistan Bölgesi bağımsızlık referandumu

    25 Eylül 2017’de yapıldı; Irak federal güçleri 16 Ekim’de Kerkük’ün denetimini ele geçirir.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  31. 2022

    Jina Amini ve Jin, Jiyan, Azadî

    Saqqez’li genç bir Kürt kadını olan Jina’nın (Mahsa) Amini’nin, İran ahlak polisi tarafından gözaltına alınmasının ardından ölümünü, Kürtçe Jin, Jiyan, Azadî sloganı altında ülke çapında protestolar izler.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  32. 2024

    Esad hükümetinin düşüşü

    8 Aralık 2024; Suriye’deki Kürtler için yeni bir dönem.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  33. 2025

    PKK feshini açıklar

    Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat 2025 tarihli çağrısının ardından 12 Mayıs 2025’te bildirildi; birincil kaynaklarla doğrulanacak.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

  34. 2026

    Suriye’de Kürt haklarına ilişkin kararname

    Ocak 2026’da bildirildi: vatansız Kürtlere vatandaşlık iade edildi ve Kürtçe ulusal dil olarak tanındı; doğrulanacak.

    1991 sonrası · Kaynak gösterimi hazırlanıyor

Bu sayfaya atıf yapın
APA

The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Timeline. kurds.global. https://kurds.global/heritage/timeline/

Chicago

The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Timeline.” kurds.global. https://kurds.global/heritage/timeline/.

BibTeX
@misc{kco2026_heritage_timeline,
	author = {{The Kurdish Cooperation Organization}},
	year = {2026},
	note = {Licence: CC BY 4.0},
	title = {Timeline},
	url = {https://kurds.global/heritage/timeline/},
	howpublished = {https://kurds.global/heritage/timeline/},
}

İndir .bib

RIS
TY  - ELEC
AU  - The Kurdish Cooperation Organization
DA  - 2026///
PY  - 2026
ID  - kco2026_heritage_tim
N1  - Licence: CC BY 4.0
TI  - Timeline
UR  - https://kurds.global/heritage/timeline/
ER  -

İndir .ris

Lisans CC BY 4.0

Başlamadan önce Kürt İşbirliği Örgütü, birbirinden öğrenen toplulukların bir federasyonudur. Bir üniversite değildir, kamusal bir yetki iddia etmez ve hiçbir hükümete, partiye ya da inanç kuruluşuna hizmet etmez.

Dış kaynaklar kendi lisanslarını korur. Bir listede yer almak ya da bağlantı verilmek destek anlamına gelmez.

Bu sayfa kanıtları nasıl ele alıyor

Her rakam ölçüsünü, yılını, kaynağını ve etiketini taşır. Bilinmeyen, bilinmeyen olarak gösterilir.

Doğrulanmış
Bir etiket: öğe, resmi tablo ya da Crossref kaydı gibi birincil kaydıyla örtüşür.
İkincil kaynak
Bir etiket: rakam kaynağın kendisinden değil, kaynak hakkındaki güvenilir bir rapordan alınmıştır.
Doğrulanacak
Bir etiket: öğe bulunduğu haliyle listelenmiştir ve hâlâ kaynağıyla karşılaştırılarak kontrol edilmesi gerekir.

Kaynaklar

Bu konuda onaylı dizinlerden alınan açık akademik kayıtlar. Başvuru için listelenmiştir, henüz incelenmemiştir.

  1. Cihat Yilmaz (2026). History and National Consciousness: A Critical Analysis of Kurdish Nationalist Historical Narratives. International Journal of Kurdish Studies. DOI 10.21600/ijoks.1870377
  2. Piotr Sosnowski (2022). Path Dependence from Proxy Agent to De Facto State: A History of ‘Strategic Exploitation’ of the Kurds as a Context of the Iraqi Kurdistan Security Policy. International Journal of Conflict and Violence (IJCV). DOI 10.11576/ijcv-5688
  3. Zyad M. NURİ (2022). POLITICAL HISTORY OF THE DE-FACTO KURDISTAN REGION-IRAQ. Kurdiname. DOI 10.55106/kurdiname.1081809
  4. The Cambridge History of the Kurds (2021). Cambridge University Press eBooks. DOI 10.1017/9781108623711
  5. Gerald Martin Maclean (2019). British Travellers, the Kurds, and Kurdistan: a brief literary history, c. 1520-1673. Kurdish Studies. DOI 10.33182/ks.v7i2.461

Bu sayfaya atıf yapın

Bir hata bildirin Ne olduğumuz ve ne olmadığımızEnglish

Araştırma ve kaynaklar

Bu sayfanın konusuyla ilgili yeni ve ilgili çalışmalar, onaylı açık akademik kaynaklardan. Yalnızca üst veri ve bağlantılar. Başlıklar yayımlandığı gibi kalır. Henüz incelenmedi.

  1. History and National Consciousness: A Critical Analysis of Kurdish Nationalist Historical Narratives

    Cihat Yilmaz · 2026 · International Journal of Kurdish Studies

    MakaleCrossrefOpenAIRE

  2. Path Dependence from Proxy Agent to De Facto State: A History of ‘Strategic Exploitation’ of the Kurds as a Context of the Iraqi Kurdistan Security Policy

    Piotr Sosnowski · 2022 · International Journal of Conflict and Violence (IJCV)

    MakaleDataCiteDOAJAçık erişimCC-BY-ND-2.0

  3. POLITICAL HISTORY OF THE DE-FACTO KURDISTAN REGION-IRAQ

    Zyad M. NURİ · 2022 · Kurdiname

    MakaleCrossref

  4. The Cambridge History of the Kurds

    2021 · Cambridge University Press eBooks

    KitapOpenAlex

  5. British Travellers, the Kurds, and Kurdistan: a brief literary history, c. 1520-1673

    Gerald Martin Maclean · 2019 · Kurdish Studies

    MakaleCrossref

  6. The Effect of Sex Differences and Family History as a Genetic Factors related to Autism Spectrum Disorder among Group of children in Erbil city, Kurdistan Region- Iraq.

    Srwa S. Saleem, Nihad A. Ameen · 2023 · Zanco Journal of Pure and Applied Sciences

    MakaleDOAJAçık erişim

  7. A Struggle within a Struggle: The History of the Kurdish Women’s Liberation Movement.

    Isabel Martina Käser · 2021 · University of Bern

    ŞubeDataCiterestricted

  8. The Kurdish spring, history in the making: where are the women?

    Salome Hirvaskoski · 2014 · My University

    DiğerDataCite

  9. On the Linguistic History of Kurdish

    Thomas Jügel · 2024 · Kurdish Studies Archive

    ŞubeCrossrefCC-BY-4.0

  10. Kurdish Women’s Experience in Iraq: History, Politics and Literature

    Lolav M. Hassan Alhamid · 2024 · Studies in Ethnicity and Nationalism

    MakaleOpenAIRE

  11. Sunni, Shia, and Kurd: A Brief History of Islamism in Kurdistan

    Ali Ezzatyar · 2016 · The Last Mufti of Iranian Kurdistan

    ŞubeCrossref

  12. Teaching the History of Kurdistan through Visual Art

    2021 · VESAL2021 Proceedings Book

    MakaleCrossref

Kaynaklar, lisanslar ve çekilme tarihleri: Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23.

Privacy choices