سورانی (کردی مرکزی): زبان‌شناسی

۰۱آواها

واج‌های این زبان، از یک توصیف منتشرشده.

۰۲تلفظ

هر حرف با آوای معمولش.

الفبای کردی عربی‌پایه

ارزش‌های آوایی راهنمای آموزشی برای زبان معیار هستند و برچسب «نیازمند راستی‌آزمایی» دارند. گویش‌ها تفاوت دارند. نیازمند راستی‌آزمایی

منابع Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) نیازمند راستی‌آزمایی

۰۳دستور زبان در یک نگاه

• ترتیب واژه‌ها معمولاً فاعل، مفعول، فعل است.
• اسم‌ها جنس دستوری و حالت ندارند.
• پسوند -eke اسم را معرفه می‌کند، مانند kitêbeke، «کتاب».
• واژه‌بست‌های ضمیری به واژه‌ها می‌چسبند و در زمان گذشتهٔ فعل‌های متعدی فاعل را نشان می‌دهند.
• اضافهٔ -î اسم را به واژه‌هایی که آن را توصیف می‌کنند پیوند می‌دهد.

نیازمند راستی‌آزمایی

منابع Thackston. Sorani Kurdish: A Reference Grammar with Selected Readings. (2006) نیازمند راستی‌آزمایی

۰۴مقایسهٔ واژه‌های بنیادی

ده واژهٔ روزمره در زبان‌های منطقه.

فارسی، کردی، زازاکی و بلوچی زبان‌های ایرانی‌اند و بسیاری از واژه‌های پایهٔ آن‌ها با هم خویشاوندند. آذربایجانی ترکی است و ارمنی شاخهٔ مستقلی از هندواروپایی است، پس واژه‌هایشان فرق دارد. نیازمند راستی‌آزمایی

منابع Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) تأییدشده; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) نیازمند راستی‌آزمایی; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) نیازمند راستی‌آزمایی; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) نیازمند راستی‌آزمایی; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) نیازمند راستی‌آزمایی; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) نیازمند راستی‌آزمایی; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) نیازمند راستی‌آزمایی

۰۵منابع

1. Moran and McCloy (eds.). PHOIBLE 2.0. Max Planck Institute for the Science of Human History. 2019

   تأییدشده CC BY-SA 3.0 فهرست واج‌ها، هرکدام از منبع منتشرشده‌ای که نام می‌برد، خوانده‌شده در ۲۰۲۶-۱۰-۲۳.

2. Thackston. Sorani Kurdish: A Reference Grammar with Selected Readings. 2006

   نیازمند راستی‌آزمایی

3. Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. 1892

   تأییدشده مالکیت عمومی. نسخهٔ دیجیتال در ۲۰۲۶-۱۰-۲۳ در دسترس بود.

4. Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003

   نیازمند راستی‌آزمایی

5. Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966

   نیازمند راستی‌آزمایی

6. Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998

   نیازمند راستی‌آزمایی

7. Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009

   نیازمند راستی‌آزمایی

8. Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998

   نیازمند راستی‌آزمایی

9. Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009

   نیازمند راستی‌آزمایی

۰۶پژوهش و منابع

آثار تازه و مرتبط با موضوع این صفحه، از منابع علمی باز تأییدشده. فقط فراداده و پیوند. عنوان‌ها همان‌گونه که منتشر شده‌اند می‌مانند. هنوز بازبینی نشده است.

1. A Formal Description of Sorani Kurdish Morphology

   Sina Ahmadi · 2021 · arXiv

   پیش‌انتشارarXivOpenAIREدسترسی آزاد

2. Kurdish Sorani (Central Kurdish) Text Corpus

   Tarik A. Rashid, Qais kakl, Abdulhady Abdulla et al. · 2026 · Mendeley Data

   مجموعه‌دادهDataCiteدسترسی آزادCC-BY-NC-ND-4.0

3. Mabast dataset for Sorani Kurdish dialect semantic text classification.

   Hasan IE, Al-Atroshi SJA · 2026 · Data Brief

   مقالهEurope PMCدسترسی آزاد

4. Kurdish Poetry from the perspective of the criteria of textuality, Kurdish poetry texts of Central Kurdish dialect as an example

   Nawzad Waqas SAHID, Rebwar Muhammed ISMAIL · 2019 · International Journal of Kurdish Studies

   مقالهCrossref

5. Sorani Kurdish Read Speech Corpus for Rhythmic Analysis

   Akar Ahmed Saeed · 2026

   پیش‌انتشارOpenAlexدسترسی آزادCC-BY

6. Hunspell for Sorani Kurdish Spell Checking and Morphological Analysis

   Sina Ahmadi · 2021 · arXiv

   پیش‌انتشارarXivدسترسی آزاد

7. Discourse Particles in Sorani Kurdish

   Zanko RADNİA · 2022 · International Journal of Kurdish Studies

   مقالهCrossref

8. AsoSoft/Kurdish-G2P-dataset: Central Kurdish G2P dataset

   Aso Mahmudi · 2020 · Zenodo

   نرم‌افزارZenodoدسترسی آزادother-open

9. Language and Speech Technology for Central Kurdish Varieties

   Sina Ahmadi, Daban Q. Jaff, Md Mahfuz Ibn Alam et al. · 2024 · arXiv

   پیش‌انتشارarXivدسترسی آزاد

10. Redefinition of Compounding in Sorani Kurdish Morphology: An Investigation on Nominal Compounds in Construction Morphology Approach

    kourosh karimi, Arezoo Najafian, Razieh Mahdi-Beyraghdar et al. · 2024 · مطالعات زبان‌‌ها و گویش‌های غرب ایران

    مقالهDOAJدسترسی آزاد

11. Idiom Detection in Sorani Kurdish Texts

    Skala Kamaran Omer, Hossein Hassani · 2025 · arXiv (Cornell University)

    پیش‌انتشارOpenAlexدسترسی آزادCC-BY-NC-ND

12. Sorani Kurdish: The basics

    Faruk Akkuş, David Embick, Mohammed A. Salih · 2025 · Case and the Syntax of Argument Indexation

    شاخهCrossref

منابع، مجوزها و تاریخ‌های دریافت: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23; Zenodo (Metadata CC0 1.0; each record under its own licence), 2026-10-23.