کوردیی باشووری (کەڵهوڕی، فەیلی)

٠١زمانەکە

کۆدەکان

ISO 639-3: sdh · macrolanguage kur · Glottocode: sout2640 · page code: sdh

خێزان

Indo-European › Classical Indo-European › Indo-Iranian › Iranian-Nuristani › Iranian › Central Iranian PBS › Central Iranian PB › Northwestern Iranian › Laki-Kurdish › Kurdish

ئەلفوبێ

عەرەبی، ڕاست بۆ چەپ

ڕووکار

لە ئامادەکردندایە

قۆناغی پلاتفۆرم

قۆناغی ٢

پشتگیریی تەکنەلۆژی

لەلایەن بزوێنەرە سەرەکییەکانەوە پشتگیری ناکرێت

پیشان دەدرێت لەگەڵ

ئیستیعداد

تێبینییەکان

ویکیپیدیا هێشتا لە ئینکوبەیتەردایە

سەرچاوەکان Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) پشتڕاستکراوە; ISO 639-3 code tables. SIL International, registration authority. (2025) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە

٠٢ناو و دیدگاکان

لەو شوێنانەی ناو، پۆلێنکردن یان ناسنامە مشتومڕی لەسەرە، هەر دیدگایەک لەگەڵ سەرچاوەکانی پیشان دەدرێت. پلاتفۆرمەکە لایەنگری ناکات.

• کوردی خوارین kurdî xwarîn

• ناو و کۆکردنەوە

  ناوە ناوخۆییەکان کەڵھوڕی، فەیلی و کرماشانی لەخۆ دەگرن. ISO ٦٣٩-٣ کۆدێکی تایبەتی (sdh) بە کوردیی باشووری دەدات لەناو مەکرۆزمانی کوردیدا. Glottolog لەکی لەگەڵی وەک کوردیی باشووریی لەکی کۆ دەکاتەوە.

  سەرچاوەکان ISO 639-3 code tables. SIL International, registration authority. (2025) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) پشتڕاستکراوە; Fattah. Les dialectes kurdes méridionaux. Acta Iranica 37. Peeters. (2000) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە

٠٣لە کوێ دەئاخێورێت، و چەند کەس پێی دەئاخێون

کرمانشاه و ئیلام لە ئێران، و ڕۆژهەڵاتی عێراق

٠٤دۆخ

UNESCO World Atlas of Languages سەرچاوەی نەتەوە یەکگرتووەکانە؛ دۆخەکەی سەرەتا پیشان دەدرێت و پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە دەمێنێتەوە تا Atlas بخوێنرێتەوە. لە تەنیشتیەوە، Agglomerated Endangerment Status ی Glottolog کاتالۆگی زمانە لەناوچووەکان، UNESCO Atlas و Ethnologue کۆ دەکاتەوە. Ethnologue تەنها وەک سەرچاوەیەکی لاوەکی دەردەکەوێت.

٠٥دۆخی یاسایی

ئەوەی دەستوورەکان دەربارەی زمان دەیڵێن. لە وەرگێڕانە ئینگلیزییەکانی Constitute Project وەرگیراوە.

• دەستووری عێراق (٢٠٠٥) عەرەبی و کوردی دەکاتە دوو زمانە فەرمییەکەی عێراق.

  سەرچاوەکان Constitute Project. Constitutions of the world, English translations. (2025) پشتڕاستکراوە

• دەستووری ئێران (ماددەی ١٥) ڕێگە بە زمانە هەرێمییەکان دەدات لە ڕۆژنامە، ڕاگەیاندن و وانەوتنەوەی وێژەدا، لەگەڵ فارسی.

  سەرچاوەکان Constitute Project. Constitutions of the world, English translations. (2025) پشتڕاستکراوە

٠٦جۆر و شێوەزارەکان

گرووپە زاراوەییەکان وەک Glottolog تۆماری دەکات. ناوەکان وەک بڵاوکراون دەمێننەوە.

سەرچاوەکان Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) پشتڕاستکراوە

٠٧پەڕەکانی ئەم زمانە

• نووسین

  ئەلفوبێکان، خشتەی ئەلفوبێ، نووسینی لاتینی، ژمارەکان، کیبۆرد و فۆنتەکان.

• زمانناسی

  دەنگەکان بە IPA، گوتن، ڕێزمان و وشە بنەڕەتییەکان بەراورد لەگەڵ زمانە دراوسێکان.

• فێربوون

  ڕێگایەک لە یەکەم هەنگاوەوە تا ڕەوانی، خول، تاقیکردنەوە و بەرنامەی زمانی میرات.

• سەرچاوە و پاراستن

  فەرهەنگ، کۆرپەس، کتێبخانە و میدیا؛ لەناوچوون و بەڵگەکردن؛ چۆن بەشداری بکەیت.

٠٨خولەکان

• کوردیی باشووری

  پلانی بۆ دانراوە

٠٩چۆن یارمەتی بدەیت

• وەرگێڕانی زمانی دایک: پەڕەکان وەربگێڕنە سەر کوردیی باشووری (کەڵهوڕی، فەیلی). ئەم زمانە تەنها وەرگێڕانی مرۆیی وەردەگرێت.
• مامۆستایان: کوردیی باشووری بڵێنەوە یان یارمەتی نووسینی بدەن.
• سەرچاوەکان: تیمی توێژینەوە ئاگادار بکەرەوە لە فەرهەنگ، کۆڕپەس و تۆماری دەنگیی خاوەن مۆڵەتی کراوە. هەر یەکێکیان بۆ پێداچوونەوە دەچێتە ناو تۆماری سەرچاوەکانەوە.
• فۆنت و تەختەکلیل: هەر پیتێک کە بە دروستی پیشان نادرێت یان نانووسرێت ڕاپۆرت بکە.

١٠سەرچاوەکان

1. Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 2025

   پشتڕاستکراوە CC BY 4.0 دابەشکردن، گرووپە زاراوەییەکان و دۆخی لەناوچوونی گشتگیر (AES)، خوێندراوەتەوە ٢٠٢٦-١٠-٢٣.

2. ISO 639-3 code tables. SIL International, registration authority. 2025

   پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە کۆدەکان لە ڕێگەی تۆمارەکانی Glottolog بەراورد کراون؛ خشتە کۆدییەکان خۆیان نەخوێندراونەتەوە.

3. Fattah. Les dialectes kurdes méridionaux. Acta Iranica 37. Peeters. 2000

   پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە

4. UNESCO. World Atlas of Languages. 2025

   پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە لە ٢٠٢٦-١٠-٢٣ کاتی پشکنین پێی نەگەیشترا. دۆخی بۆ هەر زمانێک بۆ پشتڕاستکردنەوەیە.

5. Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. 2025

   سەرچاوەی لاوەکی تەنها وەک Glottolog ڕایدەگەیەنێت ئاماژەی پێ دەکرێت (سەرچاوەی AES ی ئەو). Ethnologue خۆی نەخوێندراوەتەوە.

6. Constitute Project. Constitutions of the world, English translations. 2025

   پشتڕاستکراوە وتارەکان دەربارەی زمانە فەرمییەکان، خوێندراونەتەوە لە ٢٠٢٦-١٠-٢٣.

١١توێژینەوە و سەرچاوەکان

کاری نوێ و پەیوەندیدار بە بابەتی ئەم پەڕەیە، لە سەرچاوە زانستییە کراوە پەسەندکراوەکانەوە. تەنها مێتاداتا و بەستەر. ناونیشانەکان وەک بڵاوکراونەتەوە دەمێننەوە. هێشتا پێداچوونەوەی بۆ نەکراوە.

1. Approaches to Corpus Creation for Low-Resource Language Technology: the Case of Southern Kurdish and Laki

   Association for Computational Linguistics 2023, Sina Ahmadi, Antonios Anastasopoulos et al. · 2023 · Underline Science Inc.

   هی ترDataCitearXivOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-4.0

2. A Cross-Dialect Account of Kurdish Past Tense Categories, with Special Reference to Southern Kurdish

   Sara Belelli · 2022 · Springer eBooks

   لقOpenAlexCrossrefOpenAIRE

3. Sara Belelli. “A Cross-Dialect Account of Kurdish Past Tense Categories, with Special Reference to Southern Kurdish”

   Shuan Osman Karim · 2023 · Abstracta Iranica

   وتارCrossrefOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-SA-4.0

4. Towards a dialectology of Southern Kurdish : Where to begin?

   Sara Belelli · 2019 · Bamberg Studies in Kurdish Linguistics (BSKL)

   لقCrossrefOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوە

5. Observations on "ü" and "üe" Correspondences in Southern Kurdish

   X_name · 2026 · Zenodo

   پێشچاپDataCiteZenodoOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-4.0

6. Southern Kurdish film poster

   Yad Deen, Renas Babakir, Noori Issa · 2025 · The British Museum

   هی ترDataCiteدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-NC-SA-4.0

7. On the Functions of (-ow) in Southern Kurdish

   Habib Gowhari, Forugh Asadi · 2022 · ̒Ilm-i Zabān

   وتارDOAJدەستپێگەیشتنی کراوە

8. Southern Kurdish

   Parvaneh Rezaee · 2015 · ScholarSpace (University of Hawaii at Manoa)

   وتارOpenAlexدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-NC-SA

9. The Effect of Age and Level of Education as Extra-Linguistics Variables on Mutual Intelligibility between Central and Southern Kurdish Dialects

   Manijeh Mirmukri, Gholam-Hossein Karimi-Doostan · 2019 · پژوهشنامه ادبیات کردی

   وتارDOAJدەستپێگەیشتنی کراوە

10. Glottolog 5.3 Resources for Southern Kurdish

    2026 · OLAC – Open Language Archives Community

    وتارOpenAlexدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY

11. Dasinya: A dataset and preprocessing pipeline for the Badini Kurdish dialect.

    Saeed VA, Jacksi K · 2026 · Data Brief

    وتارEurope PMCدەستپێگەیشتنی کراوە

12. II A Southern Kurdish Folksong in Kermanshahi Dialect

    E. B. Soane · 1909 · Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland

    وتارOpenAlexZenodoدەستپێگەیشتنی کراوەCC-ZERO

سەرچاوەکان، مۆڵەتەکان و ڕێکەوتی وەرگرتن: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23; Zenodo (Metadata CC0 1.0; each record under its own licence), 2026-10-23.