زبانشناسی
گورانی / هورامی: زبانشناسی
آواها، تلفظ، دستور زبان و واژگان پایهٔ گورانی / هورامی.
هەورامی
۰۱تلفظ
هر حرف با آوای معمولش.
الفبای کردی عربیپایه
| حرف | لاتیننویسی | آوا (IPA) | ضبط |
|---|---|---|---|
| ئ | not written (vowel seat) | ʔ | در انتظار بررسی مجوز |
| ا | a | aː | در انتظار بررسی مجوز |
| ب | b | b | در انتظار بررسی مجوز |
| پ | p | p | در انتظار بررسی مجوز |
| ت | t | t | در انتظار بررسی مجوز |
| ج | c | d͡ʒ | در انتظار بررسی مجوز |
| چ | ç | t͡ʃ | در انتظار بررسی مجوز |
| ح | ḧ | ħ | در انتظار بررسی مجوز |
| خ | x | x | در انتظار بررسی مجوز |
| د | d | d | در انتظار بررسی مجوز |
| ر | r | ɾ | در انتظار بررسی مجوز |
| ز | z | z | در انتظار بررسی مجوز |
| ڕ | r̄ | r | در انتظار بررسی مجوز |
| ژ | j | ʒ | در انتظار بررسی مجوز |
| س | s | s | در انتظار بررسی مجوز |
| ش | ş | ʃ | در انتظار بررسی مجوز |
| ع | ‘ | ʕ | در انتظار بررسی مجوز |
| غ | ẍ | ɣ | در انتظار بررسی مجوز |
| ف | f | f | در انتظار بررسی مجوز |
| ڤ | v | v | در انتظار بررسی مجوز |
| ق | q | q | در انتظار بررسی مجوز |
| ک | k | k | در انتظار بررسی مجوز |
| گ | g | ɡ | در انتظار بررسی مجوز |
| ل | l | l | در انتظار بررسی مجوز |
| ڵ | ł | ɫ | در انتظار بررسی مجوز |
| م | m | m | در انتظار بررسی مجوز |
| ن | n | n | در انتظار بررسی مجوز |
| ه | h | h | در انتظار بررسی مجوز |
| ە | e | ɛ | در انتظار بررسی مجوز |
| و | w / u | w, ʊ | در انتظار بررسی مجوز |
| ۆ | o | oː | در انتظار بررسی مجوز |
| ی | y / î | j, iː | در انتظار بررسی مجوز |
| ێ | ê | eː | در انتظار بررسی مجوز |
| وو | û | uː | در انتظار بررسی مجوز |
ارزشهای آوایی راهنمای آموزشی برای زبان معیار هستند و برچسب «نیازمند راستیآزمایی» دارند. گویشها تفاوت دارند. نیازمند راستیآزمایی
منابع Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) نیازمند راستیآزمایی
۰۲مقایسهٔ واژههای بنیادی
ده واژهٔ روزمره در زبانهای منطقه.
| معنا | فارسی | کرمانجی | سورانی | زازاکی | بلوچی | آذربایجانی | ارمنی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| آب | آبāb | av | ئاوaw | awe | āp | su | ջուրjur |
| نان | نانnān | nan | نانnan | nan | nān | çörək | հացhatsʻ |
| مادر | مادرmādar | dê | دایکdayk | maye | māt | ana | մայրmayr |
| پدر | پدرpedar | bav | باوکbawk | pî | pit | ata | հայրhayr |
| خانه | خانهkhāne | mal | ماڵmał | keye | lōg | ev | տունtun |
| شب | شبshab | şev | شەوşew | şewe | shap | gecə | գիշերgisher |
| دو | دوdo | du | دووdû | di | do | iki | երկուerku |
| سه | سهse | sê | سێsê | hîrê | sē | üç | երեքerekʻ |
| چشم | چشمcheshm | çav | چاوçaw | çim | chamm | göz | աչքachkʻ |
| نام | نامnām | nav | ناوnaw | name | nām | ad | անունanun |
فارسی، کردی، زازاکی و بلوچی زبانهای ایرانیاند و بسیاری از واژههای پایهٔ آنها با هم خویشاوندند. آذربایجانی ترکی است و ارمنی شاخهٔ مستقلی از هندواروپایی است، پس واژههایشان فرق دارد. نیازمند راستیآزمایی
منابع Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) تأییدشده; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) نیازمند راستیآزمایی; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) نیازمند راستیآزمایی; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) نیازمند راستیآزمایی; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) نیازمند راستیآزمایی; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) نیازمند راستیآزمایی; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) نیازمند راستیآزمایی
۰۳منابع
تأییدشده مالکیت عمومی. نسخهٔ دیجیتال در ۲۰۲۶-۱۰-۲۳ در دسترس بود.
Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003
نیازمند راستیآزمایی
Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966
نیازمند راستیآزمایی
Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998
نیازمند راستیآزمایی
Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009
نیازمند راستیآزمایی
Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998
نیازمند راستیآزمایی
Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009
نیازمند راستیآزمایی
ارجاع به این صفحه
- APA
The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Gorani / Hawrami: Linguistics. kurds.global. https://kurds.global/language/languages/hac/linguistics/
- Chicago
The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Gorani / Hawrami: Linguistics.” kurds.global. https://kurds.global/language/languages/hac/linguistics/.
- BibTeX
@misc{kco2026_language_languages_hac_linguistics, author = {{The Kurdish Cooperation Organization}}, year = {2026}, note = {Licence: CC BY 4.0}, title = {Gorani / {Hawrami}: Linguistics}, url = {https://kurds.global/language/languages/hac/linguistics/}, howpublished = {https://kurds.global/language/languages/hac/linguistics/}, }- RIS
TY - ELEC AU - The Kurdish Cooperation Organization DA - 2026/// PY - 2026 ID - kco2026_language_lan N1 - Licence: CC BY 4.0 TI - Gorani / Hawrami: Linguistics UR - https://kurds.global/language/languages/hac/linguistics/ ER -
۰۴پژوهش و منابع
آثار تازه و مرتبط با موضوع این صفحه، از منابع علمی باز تأییدشده. فقط فراداده و پیوند. عنوانها همانگونه که منتشر شدهاند میمانند. هنوز بازبینی نشده است.
-
Gorani: A Distinct and Independent Language Not a Variety of the So-called Kurdish
Sayyed Mahdi Sadjadi · 2023 · International Journal of Language & Linguistics
مقالهOpenAlexCrossrefدسترسی آزادCC-BY
-
Can Linguistic Distance help Language Classification? Assessing Hawrami-Zaza and Kurmanji-Sorani
Hossein Hassani · 2021 · arXiv
پیشانتشارDataCitearXivدسترسی آزادCC-BY-4.0
-
Aram Khaksar, Hossein Hassani · 2024 · arXiv
پیشانتشارDataCitearXivدسترسی آزادCC-BY-NC-SA-4.0
-
Sable Andrew Peters, Zaniar Naghshbandi, Arwin Rasouli · 2023 · Toronto Working Papers in Linguistics
مقالهOpenAlexCrossrefدسترسی آزادCC-BY
-
Albarzinji BM, Mohammad AK, Ismael B et al. · 2026 · Leg Med (Tokyo)
مقالهEurope PMC
-
The Productivity of Affixes of Words Derived from Bases in Hawrami Dialect
2020 · Twejer
مقالهOpenAIREدسترسی آزاد
-
Saeed Karami, Saloumeh Gholami · 2024 · De Gruyter eBooks
شاخهOpenAlexدسترسی آزادCC-BY-NC-ND
-
Jan Holmberg, D Odden · 2026 · Newcastle University
شاخهDataCiteCopyrighted
-
Nadya Safiei, Ebrahim Badakhshan, Masood Dehghan et al. · 2022 · مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران
مقالهDOAJدسترسی آزاد
-
Genetic polymorphism between the Sorani and Hawrami kurdish populations and COVID-19 outcome
Peshnyar M.A. Rashid, Gaza F. Salih · 2023 · Molecular Biology Reports
مقالهOpenAIREدسترسی آزاد
-
Investigating Three Morphemes “-ænæ”, “-æwæ” and “-æɾæ” in Hawrami: Postposition or Case Marker
Fateme Yousefirad, بیستون عباسی · 2015 · مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران
مقالهDOAJدسترسی آزاد
-
The Gorani language of Zarda, a village of West Iran
Parvin Mahmoudveysi, Denise Bailey · 2013 · Reichert Verlag eBooks
کتابOpenAlexCrossrefدسترسی آزاد
منابع، مجوزها و تاریخهای دریافت: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23.