زمانناسی
لەکی: زمانەوانی
دەنگ، شێوازی گوتن، ڕێزمان و وشەسازیی بنەڕەتیی لەکی.
لەکی
٠١گوتن
هەر پیتێک لەگەڵ دەنگە باوەکەی.
کوردیی باشووری بە ئەلفوبێی لەسەر بنەمای عەرەبی
| پیت | ڕۆمانیکردن | دەنگ (IPA) | تۆمارکردن |
|---|---|---|---|
| ئ | not written (vowel seat) | ʔ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ا | a | aː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ب | b | b | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| پ | p | p | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ت | t | t | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ج | c | d͡ʒ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| چ | ç | t͡ʃ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ح | ḧ | ħ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| خ | x | x | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| د | d | d | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ر | r | ɾ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ز | z | z | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ڕ | r̄ | r | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ژ | j | ʒ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| س | s | s | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ش | ş | ʃ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ع | ‘ | ʕ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| غ | ẍ | ɣ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ف | f | f | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ڤ | v | v | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ق | q | q | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ک | k | k | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| گ | g | ɡ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ل | l | l | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ڵ | ł | ɫ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| م | m | m | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ن | n | n | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ھ | h | h | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ە | e | ɛ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| و | w / u | w, ʊ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ۆ | o | oː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ی | y / î | j, iː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ێ | ê | eː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
ئەلفوبێی فارسی
| پیت | ڕۆمانیکردن | دەنگ (IPA) | تۆمارکردن |
|---|---|---|---|
| ا | ā / not written | ɒː, ʔ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ب | b | b | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| پ | p | p | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ت | t | t | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ث | s | s | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ج | j | d͡ʒ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| چ | ch | t͡ʃ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ح | ḥ | h | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| خ | kh | x | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| د | d | d | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ذ | z | z | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ر | r | ɾ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ز | z | z | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ژ | zh | ʒ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| س | s | s | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ش | sh | ʃ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ص | ṣ | s | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ض | z̤ | z | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ط | ṭ | t | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ظ | ẓ | z | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ع | ‘ | ʔ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| غ | gh | ɣ, ɢ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ف | f | f | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ق | q | ɢ, ɣ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ک | k | k | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| گ | g | ɡ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ل | l | l | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| م | m | m | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ن | n | n | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| و | v / ū / aw | v, uː, ow | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ه | h | h | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ی | y / ī / ay | j, iː, ej | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| آ | ā | ɒː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ء | ʼ | ʔ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
بەهای دەنگەکان ڕێنمایی وانەوتنەوەن بۆ زمانی ستاندارد، بە نیشانەی پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە. شێوەزارەکان جیاوازن. پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
سەرچاوەکان Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
٠٢وشە سەرەکییەکان بەراورد کراون
دە وشەی ڕۆژانە لە نێو زمانەکانی ناوچەکەدا.
| واتا | فارسی | کرمانجی | سۆرانی | زازاکی | بەلووچی | ئازەربایجانی | ئەرمەنی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ئاو | آبāb | av | ئاوaw | awe | āp | su | ջուրjur |
| نان | نانnān | nan | نانnan | nan | nān | çörək | հացhatsʻ |
| دایک | مادرmādar | dê | دایکdayk | maye | māt | ana | մայրmayr |
| باوک | پدرpedar | bav | باوکbawk | pî | pit | ata | հայրhayr |
| ماڵ | خانهkhāne | mal | ماڵmał | keye | lōg | ev | տունtun |
| شەو | شبshab | şev | شەوşew | şewe | shap | gecə | գիշերgisher |
| دوو | دوdo | du | دووdû | di | do | iki | երկուerku |
| سێ | سهse | sê | سێsê | hîrê | sē | üç | երեքerekʻ |
| چاو | چشمcheshm | çav | چاوçaw | çim | chamm | göz | աչքachkʻ |
| ناو | نامnām | nav | ناوnaw | name | nām | ad | անունanun |
فارسی، کوردی، زازاکی و بەلووچی زمانی ئێرانین، و زۆر لە وشە بنەڕەتییەکانیان پەیوەستن بە یەکەوە. ئازەری تورکییە و ئەرمەنی لقێکی تایبەتی هیندوئەوروپییە، بۆیە وشەکانیان جیاوازن. پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
سەرچاوەکان Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) پشتڕاستکراوە; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
٠٣سەرچاوەکان
پشتڕاستکراوە موڵکی گشتی. چاپی دیجیتاڵی لە ٢٠٢٦-١٠-٢٣ دەستی پێ دەگەیشت.
Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
ئاماژە بەم پەڕەیە بدە
- APA
The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Laki: Linguistics. kurds.global. https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/
- Chicago
The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Laki: Linguistics.” kurds.global. https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/.
- BibTeX
@misc{kco2026_language_languages_lki_linguistics, author = {{The Kurdish Cooperation Organization}}, year = {2026}, note = {Licence: CC BY 4.0}, title = {Laki: Linguistics}, url = {https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/}, howpublished = {https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/}, }- RIS
TY - ELEC AU - The Kurdish Cooperation Organization DA - 2026/// PY - 2026 ID - kco2026_language_lan N1 - Licence: CC BY 4.0 TI - Laki: Linguistics UR - https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/ ER -
٠٤توێژینەوە و سەرچاوەکان
کاری نوێ و پەیوەندیدار بە بابەتی ئەم پەڕەیە، لە سەرچاوە زانستییە کراوە پەسەندکراوەکانەوە. تەنها مێتاداتا و بەستەر. ناونیشانەکان وەک بڵاوکراونەتەوە دەمێننەوە. هێشتا پێداچوونەوەی بۆ نەکراوە.
-
Sina Ahmadi, Zahra Azin, Sara Belelli et al. · 2023 · Proceedings of the Second Workshop on NLP Applications to Field Linguistics
وتارCrossrefDataCitearXivOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-4.0
-
Equative Constructions in the Laki Language
Parisa Najafi, Seyed Najm al-din Shahrokhi, Mohammad Hosseini · 2024 · مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران
وتارDOAJدەستپێگەیشتنی کراوە
-
Comparing Agreement System in Kalhori Kurdish with Laki, Surani, and Kormanji
Mehdi Mehdizadeh, habib gowhari, Gholamhosein Karimi Doostan et al. · 2017 · مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران
وتارDOAJدەستپێگەیشتنی کراوە
-
Ali Bazvand · 2025 · DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)
وتارOpenAlexدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-SA
-
Masoud Bavanpouri, Seyed Mahmoud Mirzaei Al-Husseini, Tayebeh Fathi Iranshahi · 2021 · آموزش زبان، ادبیات و زبانشناسی
وتارDOAJOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوە
-
Pipiet Palestin Amurwani · 2021 · TOTOBUANG
وتارCrossrefOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-NC-SA-4.0
سەرچاوەکان، مۆڵەتەکان و ڕێکەوتی وەرگرتن: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23.