زبانشناسی
لکی: زبانشناسی
آواها، تلفظ، دستور زبان و واژگان پایهٔ لکی.
لەکی
۰۱تلفظ
هر حرف با آوای معمولش.
کردی جنوبی با الفبای عربیمبنا
| حرف | لاتیننویسی | آوا (IPA) | ضبط |
|---|---|---|---|
| ئ | not written (vowel seat) | ʔ | در انتظار بررسی مجوز |
| ا | a | aː | در انتظار بررسی مجوز |
| ب | b | b | در انتظار بررسی مجوز |
| پ | p | p | در انتظار بررسی مجوز |
| ت | t | t | در انتظار بررسی مجوز |
| ج | c | d͡ʒ | در انتظار بررسی مجوز |
| چ | ç | t͡ʃ | در انتظار بررسی مجوز |
| ح | ḧ | ħ | در انتظار بررسی مجوز |
| خ | x | x | در انتظار بررسی مجوز |
| د | d | d | در انتظار بررسی مجوز |
| ر | r | ɾ | در انتظار بررسی مجوز |
| ز | z | z | در انتظار بررسی مجوز |
| ڕ | r̄ | r | در انتظار بررسی مجوز |
| ژ | j | ʒ | در انتظار بررسی مجوز |
| س | s | s | در انتظار بررسی مجوز |
| ش | ş | ʃ | در انتظار بررسی مجوز |
| ع | ‘ | ʕ | در انتظار بررسی مجوز |
| غ | ẍ | ɣ | در انتظار بررسی مجوز |
| ف | f | f | در انتظار بررسی مجوز |
| ڤ | v | v | در انتظار بررسی مجوز |
| ق | q | q | در انتظار بررسی مجوز |
| ک | k | k | در انتظار بررسی مجوز |
| گ | g | ɡ | در انتظار بررسی مجوز |
| ل | l | l | در انتظار بررسی مجوز |
| ڵ | ł | ɫ | در انتظار بررسی مجوز |
| م | m | m | در انتظار بررسی مجوز |
| ن | n | n | در انتظار بررسی مجوز |
| ھ | h | h | در انتظار بررسی مجوز |
| ە | e | ɛ | در انتظار بررسی مجوز |
| و | w / u | w, ʊ | در انتظار بررسی مجوز |
| ۆ | o | oː | در انتظار بررسی مجوز |
| ی | y / î | j, iː | در انتظار بررسی مجوز |
| ێ | ê | eː | در انتظار بررسی مجوز |
الفبای فارسی
| حرف | لاتیننویسی | آوا (IPA) | ضبط |
|---|---|---|---|
| ا | ā / not written | ɒː, ʔ | در انتظار بررسی مجوز |
| ب | b | b | در انتظار بررسی مجوز |
| پ | p | p | در انتظار بررسی مجوز |
| ت | t | t | در انتظار بررسی مجوز |
| ث | s | s | در انتظار بررسی مجوز |
| ج | j | d͡ʒ | در انتظار بررسی مجوز |
| چ | ch | t͡ʃ | در انتظار بررسی مجوز |
| ح | ḥ | h | در انتظار بررسی مجوز |
| خ | kh | x | در انتظار بررسی مجوز |
| د | d | d | در انتظار بررسی مجوز |
| ذ | z | z | در انتظار بررسی مجوز |
| ر | r | ɾ | در انتظار بررسی مجوز |
| ز | z | z | در انتظار بررسی مجوز |
| ژ | zh | ʒ | در انتظار بررسی مجوز |
| س | s | s | در انتظار بررسی مجوز |
| ش | sh | ʃ | در انتظار بررسی مجوز |
| ص | ṣ | s | در انتظار بررسی مجوز |
| ض | z̤ | z | در انتظار بررسی مجوز |
| ط | ṭ | t | در انتظار بررسی مجوز |
| ظ | ẓ | z | در انتظار بررسی مجوز |
| ع | ‘ | ʔ | در انتظار بررسی مجوز |
| غ | gh | ɣ, ɢ | در انتظار بررسی مجوز |
| ف | f | f | در انتظار بررسی مجوز |
| ق | q | ɢ, ɣ | در انتظار بررسی مجوز |
| ک | k | k | در انتظار بررسی مجوز |
| گ | g | ɡ | در انتظار بررسی مجوز |
| ل | l | l | در انتظار بررسی مجوز |
| م | m | m | در انتظار بررسی مجوز |
| ن | n | n | در انتظار بررسی مجوز |
| و | v / ū / aw | v, uː, ow | در انتظار بررسی مجوز |
| ه | h | h | در انتظار بررسی مجوز |
| ی | y / ī / ay | j, iː, ej | در انتظار بررسی مجوز |
| آ | ā | ɒː | در انتظار بررسی مجوز |
| ء | ʼ | ʔ | در انتظار بررسی مجوز |
ارزشهای آوایی راهنمای آموزشی برای زبان معیار هستند و برچسب «نیازمند راستیآزمایی» دارند. گویشها تفاوت دارند. نیازمند راستیآزمایی
منابع Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) نیازمند راستیآزمایی
۰۲مقایسهٔ واژههای بنیادی
ده واژهٔ روزمره در زبانهای منطقه.
| معنا | فارسی | کرمانجی | سورانی | زازاکی | بلوچی | آذربایجانی | ارمنی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| آب | آبāb | av | ئاوaw | awe | āp | su | ջուրjur |
| نان | نانnān | nan | نانnan | nan | nān | çörək | հացhatsʻ |
| مادر | مادرmādar | dê | دایکdayk | maye | māt | ana | մայրmayr |
| پدر | پدرpedar | bav | باوکbawk | pî | pit | ata | հայրhayr |
| خانه | خانهkhāne | mal | ماڵmał | keye | lōg | ev | տունtun |
| شب | شبshab | şev | شەوşew | şewe | shap | gecə | գիշերgisher |
| دو | دوdo | du | دووdû | di | do | iki | երկուerku |
| سه | سهse | sê | سێsê | hîrê | sē | üç | երեքerekʻ |
| چشم | چشمcheshm | çav | چاوçaw | çim | chamm | göz | աչքachkʻ |
| نام | نامnām | nav | ناوnaw | name | nām | ad | անունanun |
فارسی، کردی، زازاکی و بلوچی زبانهای ایرانیاند و بسیاری از واژههای پایهٔ آنها با هم خویشاوندند. آذربایجانی ترکی است و ارمنی شاخهٔ مستقلی از هندواروپایی است، پس واژههایشان فرق دارد. نیازمند راستیآزمایی
منابع Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) تأییدشده; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) نیازمند راستیآزمایی; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) نیازمند راستیآزمایی; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) نیازمند راستیآزمایی; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) نیازمند راستیآزمایی; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) نیازمند راستیآزمایی; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) نیازمند راستیآزمایی
۰۳منابع
تأییدشده مالکیت عمومی. نسخهٔ دیجیتال در ۲۰۲۶-۱۰-۲۳ در دسترس بود.
Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003
نیازمند راستیآزمایی
Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966
نیازمند راستیآزمایی
Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998
نیازمند راستیآزمایی
Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009
نیازمند راستیآزمایی
Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998
نیازمند راستیآزمایی
Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009
نیازمند راستیآزمایی
ارجاع به این صفحه
- APA
The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Laki: Linguistics. kurds.global. https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/
- Chicago
The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Laki: Linguistics.” kurds.global. https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/.
- BibTeX
@misc{kco2026_language_languages_lki_linguistics, author = {{The Kurdish Cooperation Organization}}, year = {2026}, note = {Licence: CC BY 4.0}, title = {Laki: Linguistics}, url = {https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/}, howpublished = {https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/}, }- RIS
TY - ELEC AU - The Kurdish Cooperation Organization DA - 2026/// PY - 2026 ID - kco2026_language_lan N1 - Licence: CC BY 4.0 TI - Laki: Linguistics UR - https://kurds.global/language/languages/lki/linguistics/ ER -
۰۴پژوهش و منابع
آثار تازه و مرتبط با موضوع این صفحه، از منابع علمی باز تأییدشده. فقط فراداده و پیوند. عنوانها همانگونه که منتشر شدهاند میمانند. هنوز بازبینی نشده است.
-
Sina Ahmadi, Zahra Azin, Sara Belelli et al. · 2023 · Proceedings of the Second Workshop on NLP Applications to Field Linguistics
مقالهCrossrefDataCitearXivOpenAIREدسترسی آزادCC-BY-4.0
-
Equative Constructions in the Laki Language
Parisa Najafi, Seyed Najm al-din Shahrokhi, Mohammad Hosseini · 2024 · مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران
مقالهDOAJدسترسی آزاد
-
Comparing Agreement System in Kalhori Kurdish with Laki, Surani, and Kormanji
Mehdi Mehdizadeh, habib gowhari, Gholamhosein Karimi Doostan et al. · 2017 · مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران
مقالهDOAJدسترسی آزاد
-
Ali Bazvand · 2025 · DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)
مقالهOpenAlexدسترسی آزادCC-BY-SA
-
Masoud Bavanpouri, Seyed Mahmoud Mirzaei Al-Husseini, Tayebeh Fathi Iranshahi · 2021 · آموزش زبان، ادبیات و زبانشناسی
مقالهDOAJOpenAIREدسترسی آزاد
-
Pipiet Palestin Amurwani · 2021 · TOTOBUANG
مقالهCrossrefOpenAIREدسترسی آزادCC-BY-NC-SA-4.0
منابع، مجوزها و تاریخهای دریافت: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23.