Zazaca (Kirmanckî, Dimilkî)

01Dil

Kodlar

ISO 639-3: diq, kiu · macrolanguage zza · Glottocode: diml1238, kirm1248 · page code: zza

Aile

Indo-European › Classical Indo-European › Indo-Iranian › Iranian-Nuristani › Iranian › Central Iranian PBS › Central Iranian PB › Northwestern Iranian › Adharic › Zaza

Yazı

Latn, soldan sağa

Arayüz

Hazırlık aşamasında

Platform aşaması

2. aşama

Teknoloji desteği

Başlıca motorlar tarafından desteklenmiyor

Birlikte gösterilenler

IBM Plex Sans

Notlar

Bilinen büyük bir makine çevirisi yok; konuşanların kimlik tanımı farklılık gösterir

Kaynaklar Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) Doğrulanmış; ISO 639-3 code tables. SIL International, registration authority. (2025) Doğrulanacak

02Adlar ve bakış açıları

Adların, sınıflandırmanın ya da kimliğin tartışıldığı yerlerde her görüş kaynaklarıyla gösterilir. Platform taraf tutmaz.

• Zazakî
• Kirmanckî
• Dimilkî

• Sınıflandırma

  Dilbilimciler Zazacayı Kürtçeden ayrı bir Kuzeybatı İran dili olarak sınıflandırır. Glottolog onu kendi Zaza grubuna yerleştirir. ISO 639-3 ona bir makrodil kodu (zza) verir; buna Dimli (diq) ve Kirmanjki (kiu) dahildir.

  Kaynaklar Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) Doğrulanmış; ISO 639-3 code tables. SIL International, registration authority. (2025) Doğrulanacak; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) Doğrulanacak

• Kimlik

  Birçok Zazaca konuşuru kendini Kürt olarak tanımlar. Diğerleri Zazaları ayrı bir halk olarak görür. Bir dilin sınıflandırılması kişinin kimliğini belirlemez.

  Kaynaklar Haig and Öpengin. Kurdish: A critical research overview. Kurdish Studies 2 (2). (2014) Doğrulanacak

03Nerede ve kaç kişi tarafından konuşulur

Türkiye’nin doğusu: Dersim, Bingöl, Elazığ, Diyarbakır ve komşu iller

04Durum

UNESCO Dünya Diller Atlası Birleşmiş Milletler kaynağıdır. Durumu önce gösterilir ve Atlas okunabilene kadar doğrulanacak olarak kalır. Yanında, Glottolog’daki Bütünleşik Yok Olma Tehlikesi Durumu, Tehlike Altındaki Diller Kataloğu’nu, UNESCO Atlası’nı ve Ethnologue’u bir araya getirir. Ethnologue yalnızca ikincil kaynak olarak görünür.

05Hukuki statü

Anayasaların dil hakkında söylediği. Constitute Project’in İngilizce çevirilerinden alıntılanmıştır.

• Türkiye Anayasası (42. madde), hiçbir eğitim ve öğretim kurumunda Türk vatandaşlarına anadilleri olarak Türkçeden başka hiçbir dilin okutulamayacağını söyler.

  Kaynaklar Constitute Project. Constitutions of the world, English translations. (2025) Doğrulanmış

06Çeşitler ve lehçeler

Lehçe grupları, Glottolog’un kaydettiği biçimde. Adlar yayımlandığı gibi kalır.

Kaynaklar Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) Doğrulanmış

07Bu dilin sayfaları

• Yazı

  Yazılar, alfabe tablosu, Latinleştirme, rakamlar, klavyeler ve yazı tipleri.

• Dilbilim

  IPA ile sesler, telaffuz, dilbilgisi ve temel sözcükler, komşu dillerle karşılaştırmalı olarak.

• Öğren

  İlk adımlardan akıcılığa giden bir yol, kurslar, sınavlar ve miras dili programları.

• Kaynaklar ve koruma

  Sözlükler, derlemler, kütüphaneler ve medya; tehlike durumu ve belgeleme; nasıl katkıda bulunulur.

08Kurslar

• Zazaca

  Planlandı

09Nasıl yardım edilir

• Anadili çevirmenler: sayfaları Zazacaya (Kirmanckî, Dimilkî) çevirin. Bu dil yalnızca insan çevirisi alır.
• Öğretmenler: Zazaca dersi verin ya da yazılmasına yardım edin.
• Kaynaklar: araştırma ekibini açık lisanslı sözlüklere, derlemlere ve kayıtlara yönlendirin. Her biri inceleme için kaynak siciline girer.
• Yazı tipleri ve klavyeler: doğru görüntülenmeyen ya da doğru yazılamayan her harfi bildirin.

10Kaynaklar

1. Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 2025

   Doğrulanmış CC BY 4.0 Sınıflandırma, lehçe grupları ve Birleşik Tehlike Durumu (AES), 2026-10-23 tarihinde okundu.

2. ISO 639-3 code tables. SIL International, registration authority. 2025

   Doğrulanacak Kodlar Glottolog kayıtları üzerinden çapraz denetlendi; kod tabloları okunmadı.

3. Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998

   Doğrulanacak

4. Haig and Öpengin. Kurdish: A critical research overview. Kurdish Studies 2 (2). 2014

   Doğrulanacak

5. UNESCO. World Atlas of Languages. 2025

   Doğrulanacak 2026-10-23 tarihinde kontrol edildiğinde ulaşılamadı. Her dil için durumu doğrulanacak.

6. Campbell, Lee, Okura, Simpson and Ueki. The Catalogue of Endangered Languages (ElCat). 2022

   İkincil kaynak Yalnızca Glottolog’un bildirdiği biçimde anılır (AES kaynağı).

7. Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. 2025

   İkincil kaynak Yalnızca Glottolog’un bildirdiği biçimde anılır (AES kaynağı). Ethnologue’un kendisi okunmadı.

8. Constitute Project. Constitutions of the world, English translations. 2025

   Doğrulanmış Resmi diller üzerine makaleler, okunma tarihi 2026-10-23.

11Araştırma ve kaynaklar

Bu sayfanın konusuyla ilgili yeni ve ilgili çalışmalar, onaylı açık akademik kaynaklardan. Yalnızca üst veri ve bağlantılar. Başlıklar yayımlandığı gibi kalır. Henüz incelenmedi.

1. Can Linguistic Distance help Language Classification? Assessing Hawrami-Zaza and Kurmanji-Sorani

   Hossein Hassani · 2021 · arXiv

   Ön baskıDataCitearXivAçık erişimCC-BY-4.0

2. Linguistic Variation in Dimili (Zazaki): A Descriptive Study of the Modan Dialect

   Pınar Yıldız · 2026 · Mukaddime

   MakaleDOAJAçık erişim

3. Ditransitive Constructions in Zaza Language

   İlyas ARSLAN · 2021 · Akademik İncelemeler Dergisi

   MakaleCrossrefDOAJAçık erişim

4. Zaza Language

   National Cancer Institute · 2020 · Definitions

   DiğerOpenAlexCrossrefAçık erişimCC-BY

5. A Critical Examination of Some Phonological and Morphological Inconsistencies in The Standardisation of Zazaki

   İbrahim Bingöl, Ümran Altınkılıç · 2026 · Kurdiyat

   MakaleDOAJAçık erişim

6. The morphosyntax of Ezafe in Southern Zazaki

   Songul Gundogdu, Arsalan Kahnemuyipour, Sable Peters · 2024 · The Linguistic Review

   MakaleOpenAIRE

7. The Kırmanjki (Zazaki) Dialect of Kurdish Language and the Issues It Faces

   Mehemed Malmîsanij · 2021 · Cambridge University Press eBooks

   ŞubeOpenAlex

8. Zazaki dı Zafomari

   Ayetullah KARABEYESER · 2023 · Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi

   MakaleCrossref

9. Building a Corpus for the Zaza–Gorani Language Family

   International Committee for Computational Linguistics 2020 · 2020 · Underline Science Inc.

   DiğerDataCite

10. Ezafe (Genitive) in Zaza Language

    İlyas ARSLAN · 2022 · Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

    MakaleOpenAlexCrossrefAçık erişim

11. Zazaki

    Ludwig Paul · 2013 · Routledge eBooks

    ŞubeOpenAlexCrossref

12. Assessing mutual intelligibility between Kurmanji and Zazaki spoken in Elazığ at text level

    Bilgit SAĞLAM, Fatih ÖZEK, Ahmet BURAN et al. · 2026 · Dilbilim Araştırmaları Dergisi

    MakaleDOAJAçık erişim

Kaynaklar, lisanslar ve çekilme tarihleri: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23.