KCOkurds.globalKCOزبان
جست‌وجو
حساب
زبان‌هافارسی۱۸

زبان‌شناسی

کردی جنوبی (کلهری، فیلی): زبان‌شناسی

آواها، تلفظ، دستور و واژگان پایهٔ کردی جنوبی (کلهری، فیلی).

کوردی خوارین

۰۱تلفظ

هر حرف با آوای معمولش.

کردی جنوبی با الفبای عربی‌مبنا

حرفلاتین‌نویسیآوا (IPA)ضبط
ئnot written (vowel seat)ʔدر انتظار بررسی مجوز
اaaːدر انتظار بررسی مجوز
بbbدر انتظار بررسی مجوز
پppدر انتظار بررسی مجوز
تttدر انتظار بررسی مجوز
جcd͡ʒدر انتظار بررسی مجوز
چçt͡ʃدر انتظار بررسی مجوز
حḧħدر انتظار بررسی مجوز
خxxدر انتظار بررسی مجوز
دddدر انتظار بررسی مجوز
رrɾدر انتظار بررسی مجوز
زzzدر انتظار بررسی مجوز
ڕr̄rدر انتظار بررسی مجوز
ژjʒدر انتظار بررسی مجوز
سssدر انتظار بررسی مجوز
شşʃدر انتظار بررسی مجوز
ع‘ʕدر انتظار بررسی مجوز
غẍɣدر انتظار بررسی مجوز
فffدر انتظار بررسی مجوز
ڤvvدر انتظار بررسی مجوز
قqqدر انتظار بررسی مجوز
کkkدر انتظار بررسی مجوز
گgɡدر انتظار بررسی مجوز
لllدر انتظار بررسی مجوز
ڵłɫدر انتظار بررسی مجوز
مmmدر انتظار بررسی مجوز
نnnدر انتظار بررسی مجوز
ھhhدر انتظار بررسی مجوز
ەeɛدر انتظار بررسی مجوز
وw / uw, ʊدر انتظار بررسی مجوز
ۆooːدر انتظار بررسی مجوز
یy / îj, iːدر انتظار بررسی مجوز
ێêeːدر انتظار بررسی مجوز

ارزش‌های آوایی راهنمای آموزشی برای زبان معیار هستند و برچسب «نیازمند راستی‌آزمایی» دارند. گویش‌ها تفاوت دارند. نیازمند راستی‌آزمایی

منابع Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) نیازمند راستی‌آزمایی

۰۲دستور زبان در یک نگاه

  • ترتیب واژه‌ها معمولاً فاعل، مفعول، فعل است.
  • برخلاف کرمانجی و سورانی، زمان‌های گذشته ارگاتیو نیستند.
  • اسم‌ها جنس دستوری ندارند.

نیازمند راستی‌آزمایی

منابع Fattah. Les dialectes kurdes méridionaux. Acta Iranica 37. Peeters. (2000) نیازمند راستی‌آزمایی

۰۳مقایسهٔ واژه‌های بنیادی

ده واژهٔ روزمره در زبان‌های منطقه.

معنافارسیکرمانجیسورانیزازاکیبلوچیآذربایجانیارمنی
آبآبābavئاوawaweāpsuջուրjur
ناننانnānnanنانnannannānçörəkհացhatsʻ
مادرمادرmādardêدایکdaykmayemātanaմայրmayr
پدرپدرpedarbavباوکbawkpîpitataհայրhayr
خانهخانهkhānemalماڵmałkeyelōgevտունtun
شبشبshabşevشەوşewşeweshapgecəգիշերgisher
دودوdoduدووdûdidoikiերկուerku
سهسهsesêسێsêhîrêsēüçերեքerekʻ
چشمچشمcheshmçavچاوçawçimchammgözաչքachkʻ
نامنامnāmnavناوnawnamenāmadանունanun

فارسی، کردی، زازاکی و بلوچی زبان‌های ایرانی‌اند و بسیاری از واژه‌های پایهٔ آن‌ها با هم خویشاوندند. آذربایجانی ترکی است و ارمنی شاخهٔ مستقلی از هندواروپایی است، پس واژه‌هایشان فرق دارد. نیازمند راستی‌آزمایی

منابع Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) تأییدشده; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) نیازمند راستی‌آزمایی; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) نیازمند راستی‌آزمایی; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) نیازمند راستی‌آزمایی; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) نیازمند راستی‌آزمایی; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) نیازمند راستی‌آزمایی; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) نیازمند راستی‌آزمایی

۰۴منابع

  1. Fattah. Les dialectes kurdes méridionaux. Acta Iranica 37. Peeters. 2000

    نیازمند راستی‌آزمایی

  2. Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. 1892

    تأییدشده مالکیت عمومی. نسخهٔ دیجیتال در ۲۰۲۶-۱۰-۲۳ در دسترس بود.

  3. Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003

    نیازمند راستی‌آزمایی

  4. Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966

    نیازمند راستی‌آزمایی

  5. Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998

    نیازمند راستی‌آزمایی

  6. Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009

    نیازمند راستی‌آزمایی

  7. Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998

    نیازمند راستی‌آزمایی

  8. Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009

    نیازمند راستی‌آزمایی

ارجاع به این صفحه
APA

The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Southern Kurdish (Kelhurî, Feylî): Linguistics. kurds.global. https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/

Chicago

The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Southern Kurdish (Kelhurî, Feylî): Linguistics.” kurds.global. https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/.

BibTeX
@misc{kco2026_language_languages_sdh_linguistics,
	author = {{The Kurdish Cooperation Organization}},
	year = {2026},
	note = {Licence: CC BY 4.0},
	title = {Southern {Kurdish} ({Kelhur}{\^ i}, {Feyl}{\^ i}): Linguistics},
	url = {https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/},
	howpublished = {https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/},
}

دریافت .bib

RIS
TY  - ELEC
AU  - The Kurdish Cooperation Organization
DA  - 2026///
PY  - 2026
ID  - kco2026_language_lan
N1  - Licence: CC BY 4.0
TI  - Southern Kurdish (Kelhurî, Feylî): Linguistics
UR  - https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/
ER  -

دریافت .ris

مجوز CC BY 4.0

۰۵پژوهش و منابع

آثار تازه و مرتبط با موضوع این صفحه، از منابع علمی باز تأییدشده. فقط فراداده و پیوند. عنوان‌ها همان‌گونه که منتشر شده‌اند می‌مانند. هنوز بازبینی نشده است.

  1. Approaches to Corpus Creation for Low-Resource Language Technology: the Case of Southern Kurdish and Laki

    Association for Computational Linguistics 2023, Sina Ahmadi, Antonios Anastasopoulos et al. · 2023 · Underline Science Inc.

    سایرDataCitearXivOpenAIREدسترسی آزادCC-BY-4.0

  2. A Cross-Dialect Account of Kurdish Past Tense Categories, with Special Reference to Southern Kurdish

    Sara Belelli · 2022 · Springer eBooks

    شاخهOpenAlexCrossrefOpenAIRE

  3. Sara Belelli. “A Cross-Dialect Account of Kurdish Past Tense Categories, with Special Reference to Southern Kurdish”

    Shuan Osman Karim · 2023 · Abstracta Iranica

    مقالهCrossrefOpenAIREدسترسی آزادCC-BY-SA-4.0

  4. Towards a dialectology of Southern Kurdish : Where to begin?

    Sara Belelli · 2019 · Bamberg Studies in Kurdish Linguistics (BSKL)

    شاخهCrossrefOpenAIREدسترسی آزاد

  5. Observations on "ü" and "üe" Correspondences in Southern Kurdish

    X_name · 2026 · Zenodo

    پیش‌انتشارDataCiteZenodoOpenAIREدسترسی آزادCC-BY-4.0

  6. Southern Kurdish film poster

    Yad Deen, Renas Babakir, Noori Issa · 2025 · The British Museum

    سایرDataCiteدسترسی آزادCC-BY-NC-SA-4.0

  7. On the Functions of (-ow) in Southern Kurdish

    Habib Gowhari, Forugh Asadi · 2022 · ̒Ilm-i Zabān

    مقالهDOAJدسترسی آزاد

  8. Southern Kurdish

    Parvaneh Rezaee · 2015 · ScholarSpace (University of Hawaii at Manoa)

    مقالهOpenAlexدسترسی آزادCC-BY-NC-SA

  9. The Effect of Age and Level of Education as Extra-Linguistics Variables on Mutual Intelligibility between Central and Southern Kurdish Dialects

    Manijeh Mirmukri, Gholam-Hossein Karimi-Doostan · 2019 · پژوهشنامه ادبیات کردی

    مقالهDOAJدسترسی آزاد

  10. Glottolog 5.3 Resources for Southern Kurdish

    2026 · OLAC – Open Language Archives Community

    مقالهOpenAlexدسترسی آزادCC-BY

  11. Dasinya: A dataset and preprocessing pipeline for the Badini Kurdish dialect.

    Saeed VA, Jacksi K · 2026 · Data Brief

    مقالهEurope PMCدسترسی آزاد

  12. II A Southern Kurdish Folksong in Kermanshahi Dialect

    E. B. Soane · 1909 · Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland

    مقالهOpenAlexZenodoدسترسی آزادCC-ZERO

منابع، مجوزها و تاریخ‌های دریافت: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23; Zenodo (Metadata CC0 1.0; each record under its own licence), 2026-10-23.

Privacy choices