زمانناسی
کوردیی باشووری (کەڵهوڕی، فەیلی): زمانەوانی
دەنگ، گوتن، ڕێزمان و وشەی بنەڕەتیی کوردیی باشووری (کەڵهوڕی، فەیلی).
کوردی خوارین
٠١گوتن
هەر پیتێک لەگەڵ دەنگە باوەکەی.
کوردیی باشووری بە ئەلفوبێی لەسەر بنەمای عەرەبی
| پیت | ڕۆمانیکردن | دەنگ (IPA) | تۆمارکردن |
|---|---|---|---|
| ئ | not written (vowel seat) | ʔ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ا | a | aː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ب | b | b | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| پ | p | p | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ت | t | t | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ج | c | d͡ʒ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| چ | ç | t͡ʃ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ح | ḧ | ħ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| خ | x | x | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| د | d | d | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ر | r | ɾ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ز | z | z | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ڕ | r̄ | r | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ژ | j | ʒ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| س | s | s | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ش | ş | ʃ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ع | ‘ | ʕ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| غ | ẍ | ɣ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ف | f | f | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ڤ | v | v | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ق | q | q | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ک | k | k | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| گ | g | ɡ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ل | l | l | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ڵ | ł | ɫ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| م | m | m | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ن | n | n | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ھ | h | h | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ە | e | ɛ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| و | w / u | w, ʊ | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ۆ | o | oː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ی | y / î | j, iː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
| ێ | ê | eː | چاوەڕێی پێداچوونەوەی مۆڵەت |
بەهای دەنگەکان ڕێنمایی وانەوتنەوەن بۆ زمانی ستاندارد، بە نیشانەی پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە. شێوەزارەکان جیاوازن. پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
سەرچاوەکان Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
٠٢ڕێزمان بە کورتی
- ڕیزبەندیی وشە زۆرجار بریتییە لە بکەر، بەرکار، کار.
- بە پێچەوانەی کرمانجی و سۆرانییەوە، ڕابردووەکان ئێرگاتیڤ نین.
- ناوەکان ڕەگەزی ڕێزمانییان نییە.
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
سەرچاوەکان Fattah. Les dialectes kurdes méridionaux. Acta Iranica 37. Peeters. (2000) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
٠٣وشە سەرەکییەکان بەراورد کراون
دە وشەی ڕۆژانە لە نێو زمانەکانی ناوچەکەدا.
| واتا | فارسی | کرمانجی | سۆرانی | زازاکی | بەلووچی | ئازەربایجانی | ئەرمەنی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ئاو | آبāb | av | ئاوaw | awe | āp | su | ջուրjur |
| نان | نانnān | nan | نانnan | nan | nān | çörək | հացhatsʻ |
| دایک | مادرmādar | dê | دایکdayk | maye | māt | ana | մայրmayr |
| باوک | پدرpedar | bav | باوکbawk | pî | pit | ata | հայրhayr |
| ماڵ | خانهkhāne | mal | ماڵmał | keye | lōg | ev | տունtun |
| شەو | شبshab | şev | شەوşew | şewe | shap | gecə | գիշերgisher |
| دوو | دوdo | du | دووdû | di | do | iki | երկուerku |
| سێ | سهse | sê | سێsê | hîrê | sē | üç | երեքerekʻ |
| چاو | چشمcheshm | çav | چاوçaw | çim | chamm | göz | աչքachkʻ |
| ناو | نامnām | nav | ناوnaw | name | nām | ad | անունanun |
فارسی، کوردی، زازاکی و بەلووچی زمانی ئێرانین، و زۆر لە وشە بنەڕەتییەکانیان پەیوەستن بە یەکەوە. ئازەری تورکییە و ئەرمەنی لقێکی تایبەتی هیندوئەوروپییە، بۆیە وشەکانیان جیاوازن. پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
سەرچاوەکان Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) پشتڕاستکراوە; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
٠٤سەرچاوەکان
Fattah. Les dialectes kurdes méridionaux. Acta Iranica 37. Peeters. 2000
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
پشتڕاستکراوە موڵکی گشتی. چاپی دیجیتاڵی لە ٢٠٢٦-١٠-٢٣ دەستی پێ دەگەیشت.
Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009
پێویستی بە پشتڕاستکردنەوە هەیە
ئاماژە بەم پەڕەیە بدە
- APA
The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Southern Kurdish (Kelhurî, Feylî): Linguistics. kurds.global. https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/
- Chicago
The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Southern Kurdish (Kelhurî, Feylî): Linguistics.” kurds.global. https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/.
- BibTeX
@misc{kco2026_language_languages_sdh_linguistics, author = {{The Kurdish Cooperation Organization}}, year = {2026}, note = {Licence: CC BY 4.0}, title = {Southern {Kurdish} ({Kelhur}{\^ i}, {Feyl}{\^ i}): Linguistics}, url = {https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/}, howpublished = {https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/}, }- RIS
TY - ELEC AU - The Kurdish Cooperation Organization DA - 2026/// PY - 2026 ID - kco2026_language_lan N1 - Licence: CC BY 4.0 TI - Southern Kurdish (Kelhurî, Feylî): Linguistics UR - https://kurds.global/language/languages/sdh/linguistics/ ER -
٠٥توێژینەوە و سەرچاوەکان
کاری نوێ و پەیوەندیدار بە بابەتی ئەم پەڕەیە، لە سەرچاوە زانستییە کراوە پەسەندکراوەکانەوە. تەنها مێتاداتا و بەستەر. ناونیشانەکان وەک بڵاوکراونەتەوە دەمێننەوە. هێشتا پێداچوونەوەی بۆ نەکراوە.
-
Association for Computational Linguistics 2023, Sina Ahmadi, Antonios Anastasopoulos et al. · 2023 · Underline Science Inc.
هی ترDataCitearXivOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-4.0
-
A Cross-Dialect Account of Kurdish Past Tense Categories, with Special Reference to Southern Kurdish
Sara Belelli · 2022 · Springer eBooks
لقOpenAlexCrossrefOpenAIRE
-
Shuan Osman Karim · 2023 · Abstracta Iranica
وتارCrossrefOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-SA-4.0
-
Towards a dialectology of Southern Kurdish : Where to begin?
Sara Belelli · 2019 · Bamberg Studies in Kurdish Linguistics (BSKL)
لقCrossrefOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوە
-
Observations on "ü" and "üe" Correspondences in Southern Kurdish
X_name · 2026 · Zenodo
پێشچاپDataCiteZenodoOpenAIREدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-4.0
-
Yad Deen, Renas Babakir, Noori Issa · 2025 · The British Museum
هی ترDataCiteدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-NC-SA-4.0
-
On the Functions of (-ow) in Southern Kurdish
Habib Gowhari, Forugh Asadi · 2022 · ̒Ilm-i Zabān
وتارDOAJدەستپێگەیشتنی کراوە
-
Parvaneh Rezaee · 2015 · ScholarSpace (University of Hawaii at Manoa)
وتارOpenAlexدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY-NC-SA
-
Manijeh Mirmukri, Gholam-Hossein Karimi-Doostan · 2019 · پژوهشنامه ادبیات کردی
وتارDOAJدەستپێگەیشتنی کراوە
-
Glottolog 5.3 Resources for Southern Kurdish
2026 · OLAC – Open Language Archives Community
وتارOpenAlexدەستپێگەیشتنی کراوەCC-BY
-
Dasinya: A dataset and preprocessing pipeline for the Badini Kurdish dialect.
Saeed VA, Jacksi K · 2026 · Data Brief
وتارEurope PMCدەستپێگەیشتنی کراوە
-
II A Southern Kurdish Folksong in Kermanshahi Dialect
E. B. Soane · 1909 · Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland
وتارOpenAlexZenodoدەستپێگەیشتنی کراوەCC-ZERO
سەرچاوەکان، مۆڵەتەکان و ڕێکەوتی وەرگرتن: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23; Zenodo (Metadata CC0 1.0; each record under its own licence), 2026-10-23.