Ziman
Parastin
Kîjan zimanên civakê di xetereyê de ne, li gorî kîjan çavkaniyê, û endam çawa dikarin alîkariya belgekirinê bikin.
01Xetereya windabûnê bi kurtî
02Zimanên di xetereyê de
Zimanên ku herî kêm tomarek wan wekî bi xeter an xerabtir hatiye nirxandin.
-
KurmancîKurmancî (Kurdiya Bakur)
Tirkiye, Sûriye, bakurê Iraqê û Îran, Yekîtiya Sovyetê ya berê û piraniya diyasporayê
Di xeterê de
-
ZazakîZazakî (Kirmanckî, Dimilkî)
Rojhilatê Tirkiyeyê: Dersim, Bingöl, Elazığ, Diyarbakır û parêzgehên cîran
Di xeterê de
-
کوردی خوارینKurdiya Başûr (Kelhurî, Feylî)
Kirmaşan û Îlam li Îranê, û rojhilatê Iraqê
Di xeterê de
-
هەورامیGoranî / Hewramî
Hewraman, li her du aliyên sînorê Îran û Iraqê
Di xeterê de
-
КӧрмаънщиKurmancî bi alfabeya Kirîlî
Ermenistan, Gurcistan, Qazaxistan, Qirgizistan û Rûsya
Di xeterê de
-
کورمانجیKurmancî bi alfabeya erebî (Badînî)
Duhok û deverên Kurmancî yên Iraqê
Di xeterê de
03Her tomar
Pêşî Atlasa Zimanan a Cîhanê ya UNESCO, divê were piştrastkirin heta ku bê xwendin; li kêleka wê, Agglomerated Endangerment Status a Glottolog ji bo her tomarekê, bi çavkaniya ku li ser radiweste.
| Ziman | Atlasa UNESCO | Tomara Glottolog | Rewş (AES) | Bingeh | Çavkanî |
|---|---|---|---|---|---|
| Kurmancî (Kurdiya Bakur) | Divê were piştrastkirin | Northern Kurdish | Di xeterê de | 6b (Threatened) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Soranî (Kurdiya Navendî) | Divê were piştrastkirin | Central Kurdish | Bi xeter nîne | 1 (National) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Zazakî (Kirmanckî, Dimilkî) | Divê were piştrastkirin | Dimli | Di xeterê de | Vulnerable | Campbell, Lee, Okura, Simpson and Ueki. The Catalogue of Endangered Languages (ElCat). (2022) Çavkaniya duyemîn |
| Zazakî (Kirmanckî, Dimilkî) | Divê were piştrastkirin | Kirmanjki | Bi xeter nîne | 5 (Developing) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Kurdiya Başûr (Kelhurî, Feylî) | Divê were piştrastkirin | Southern Kurdish | Di xeterê de | 6b (Threatened) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Goranî / Hewramî | Divê were piştrastkirin | Gurani | Di xeterê de | Vulnerable | Campbell, Lee, Okura, Simpson and Ueki. The Catalogue of Endangered Languages (ElCat). (2022) Çavkaniya duyemîn |
| Kurmancî bi alfabeya Kirîlî | Divê were piştrastkirin | Northern Kurdish | Di xeterê de | 6b (Threatened) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Kurmancî bi alfabeya erebî (Badînî) | Divê were piştrastkirin | Northern Kurdish | Di xeterê de | 6b (Threatened) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Lekî | Divê were piştrastkirin | Laki | Bi xeter nîne | 6a (Vigorous) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
| Rûsî | Divê were piştrastkirin | Russian | Bi xeter nîne | 1 (National) | Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn |
Çavkanî Hammarström, Forkel, Haspelmath and Bank. Glottolog 5.3. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (2025) Piştrastkirî; Campbell, Lee, Okura, Simpson and Ueki. The Catalogue of Endangered Languages (ElCat). (2022) Çavkaniya duyemîn; Moseley (ed.). Atlas of the World’s Languages in Danger, 3rd edition. UNESCO Publishing. (2010) Çavkaniya duyemîn; Eberhard, Simons and Fennig (eds.). Ethnologue: Languages of the World, 28th edition. SIL International. (2025) Çavkaniya duyemîn; UNESCO. World Atlas of Languages. (2025) Divê were piştrastkirin
04Arşîvên belgekirinê
-
Endangered Languages Archive (ELAR)
ELAR Divê were piştrastkirin
-
Endangered Languages Project (ElCat)
University of Hawaiʻi at Mānoa and partners Divê were piştrastkirin
-
World Atlas of Languages
UNESCO Divê were piştrastkirin
-
Glottolog
Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology Hat kontrolkirin 2026-10-23 Piştrastkirî
-
PHOIBLE
Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology Hat kontrolkirin 2026-10-23 Piştrastkirî
-
World Atlas of Language Structures (WALS)
Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology Hat kontrolkirin 2026-10-23 Piştrastkirî
-
Universal Dependencies
Universal Dependencies Hat kontrolkirin 2026-10-23 Piştrastkirî
05Endam çawa dikarin alîkarî bikin
- Axêverekî, bi razîbûna wî/wê, tomar bike û di arşîvekê de deyne.
- Me bi ferhengek, rêzimanek an tomarekê bi lîsansa vekirî nîşan bide.
- Têketinekê rast bikin: her rûpel bi forma rastkirinan ve girêdayî ye.
- Hîn bikin: dibistanên zimanê mîrasê ji bo her zimanî mamoste dixwazin.
Tomarên parvekirî
Parvekirin di demeke nêzîk de vedibe
Rêxistin, xizmet, çavkanî û cihên giştî yên ku endam parve dikin, her yek girêdayî malpera xwe ya fermî.
Jêgirtina vê rûpelê
- APA
The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Preservation. kurds.global. https://kurds.global/language/preservation/
- Chicago
The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Preservation.” kurds.global. https://kurds.global/language/preservation/.
- BibTeX
@misc{kco2026_language_preservation, author = {{The Kurdish Cooperation Organization}}, year = {2026}, note = {Licence: CC BY 4.0}, title = {Preservation}, url = {https://kurds.global/language/preservation/}, howpublished = {https://kurds.global/language/preservation/}, }- RIS
TY - ELEC AU - The Kurdish Cooperation Organization DA - 2026/// PY - 2026 ID - kco2026_language_pre N1 - Licence: CC BY 4.0 TI - Preservation UR - https://kurds.global/language/preservation/ ER -
06Lêkolîn û çavkanî
Xebatên nû û têkildar li ser mijara vê rûpelê, ji çavkaniyên zanistî yên vekirî yên pejirandî. Tenê metadane û girêdan. Sernav wek ku hatine weşandin dimînin. Hîn nehatiye nirxandin.
-
Kurdish and Persian: Dialects or Separate Languages?
Mohammed Khalid Mahmood,, Ali Qadir Hama Rash,, Mohammed Amin Qadir Hama Rash, et al. · 2023 · Zenodo
GotarDataCiteZenodoGihîştina vekirîCC-BY-4.0
-
Gorani: A Distinct and Independent Language Not a Variety of the So-called Kurdish
Sayyed Mahdi Sadjadi · 2023 · International Journal of Language & Linguistics
GotarOpenAlexGihîştina vekirîCC-BY
-
Zaniar Naghshbandi, Fardin Hosseinpanahi · 2024 · پژوهشنامه ادبیات کردی
GotarDOAJGihîştina vekirî
-
The First Parallel Corpora for Kurdish Sign Language
Zina Kamal, Hossein Hassani · 2023 · arXiv
PêşçaparXivGihîştina vekirî
-
Struggling against language shift: Kurdish language education in Turkey
Anu Leinonen · 2022 · Kurdish Studies
GotarCrossref
-
Marwan Hamay · 2025 · Zenodo
GotarDataCiteGihîştina vekirîCC-BY-4.0
-
Dasinya: A dataset and preprocessing pipeline for the Badini Kurdish dialect.
Saeed VA, Jacksi K · 2026 · Data Brief
GotarEurope PMCGihîştina vekirî
-
The Theories of standardization of language and Kurdish language
Omar Ahmed Azeez · 2026 · Qalaai Zanist Scientific Journal
GotarOpenAlexGihîştina vekirîCC-BY
-
Language and Speech Technology for Central Kurdish Varieties
Sina Ahmadi, Daban Q. Jaff, Md Mahfuz Ibn Alam et al. · 2024 · arXiv
PêşçaparXivGihîştina vekirî
-
Kurdish Dialects and Neighbor Languages Automatic Recognition
Abdulbasit K. Al-Talabani, Zrar K. Abdul, Azad A. Ameen · 2017 · ARO-The Scientific Journal of Koya University
GotarDOAJGihîştina vekirî
-
Karim¹ AM, A.Hassn B · 2026 · Research Square
PêşçapEurope PMC
-
Towards Machine Translation for the Kurdish Language
Sina Ahmadi, Mariam Masoud · 2020 · arXiv
PêşçaparXivGihîştina vekirî
Çavkanî, lîsans û dîrokên kişandinê: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23; Zenodo (Metadata CC0 1.0; each record under its own licence), 2026-10-23.