KCOkurds.globalKCOZiman
Lêgerîn
Hesab
ZimanKurmancî18

Zimannasî

Kurmancî (Kurdiya Bakur): zimannasî

Dengên Kurmancî (Kurdiya Bakur), bilêvkirin, rêziman û peyvsaziya bingehîn.

Kurmancî

01Deng

Fonemên zimên, ji yek danasîna weşandî.

Li benda nirxandina lîsansê

Ev beş dê tabloyên dengdar û dengdêrên Kurmancî (Kurdiya Bakur) ji PHOIBLE 2.0 nîşan bide, inventory Northern Kurdish (Kurmanji) (EA 2484), li ser bingeha Thackston 2006. PHOIBLE di bin CC BY-SA 3.0 de ye, û tablo piştî ku xwedî çavkaniyê bipejirîne xuya dibin.

02Bilêvkirin

Her tîp bi dengê wê yê asayî.

Alfabeya Kurdî ya Latînî (Hawar)

TîpRomanîzekirinDeng (IPA)Tomar
aaaːLi benda nirxandina lîsansê
bbbLi benda nirxandina lîsansê
ccd͡ʒLi benda nirxandina lîsansê
ççt͡ʃLi benda nirxandina lîsansê
dddLi benda nirxandina lîsansê
eeɛLi benda nirxandina lîsansê
êêeːLi benda nirxandina lîsansê
fffLi benda nirxandina lîsansê
ggɡLi benda nirxandina lîsansê
hhhLi benda nirxandina lîsansê
iiɨLi benda nirxandina lîsansê
îîiːLi benda nirxandina lîsansê
jjʒLi benda nirxandina lîsansê
kkkLi benda nirxandina lîsansê
lllLi benda nirxandina lîsansê
mmmLi benda nirxandina lîsansê
nnnLi benda nirxandina lîsansê
oooːLi benda nirxandina lîsansê
pppLi benda nirxandina lîsansê
qqqLi benda nirxandina lîsansê
rrɾ, rLi benda nirxandina lîsansê
sssLi benda nirxandina lîsansê
şşʃLi benda nirxandina lîsansê
tttLi benda nirxandina lîsansê
uuʊLi benda nirxandina lîsansê
ûûuːLi benda nirxandina lîsansê
vvvLi benda nirxandina lîsansê
wwwLi benda nirxandina lîsansê
xxxLi benda nirxandina lîsansê
yyjLi benda nirxandina lîsansê
zzzLi benda nirxandina lîsansê

Alfabeya Kurdî ya Erebî-bingeh

TîpRomanîzekirinDeng (IPA)Tomar
ئnot written (vowel seat)ʔLi benda nirxandina lîsansê
اaaːLi benda nirxandina lîsansê
بbbLi benda nirxandina lîsansê
پppLi benda nirxandina lîsansê
تttLi benda nirxandina lîsansê
جcd͡ʒLi benda nirxandina lîsansê
چçt͡ʃLi benda nirxandina lîsansê
حḧħLi benda nirxandina lîsansê
خxxLi benda nirxandina lîsansê
دddLi benda nirxandina lîsansê
رrɾLi benda nirxandina lîsansê
زzzLi benda nirxandina lîsansê
ڕr̄rLi benda nirxandina lîsansê
ژjʒLi benda nirxandina lîsansê
سssLi benda nirxandina lîsansê
شşʃLi benda nirxandina lîsansê
ع‘ʕLi benda nirxandina lîsansê
غẍɣLi benda nirxandina lîsansê
فffLi benda nirxandina lîsansê
ڤvvLi benda nirxandina lîsansê
قqqLi benda nirxandina lîsansê
کkkLi benda nirxandina lîsansê
گgɡLi benda nirxandina lîsansê
لllLi benda nirxandina lîsansê
ڵłɫLi benda nirxandina lîsansê
مmmLi benda nirxandina lîsansê
نnnLi benda nirxandina lîsansê
هhhLi benda nirxandina lîsansê
ەeɛLi benda nirxandina lîsansê
وw / uw, ʊLi benda nirxandina lîsansê
ۆooːLi benda nirxandina lîsansê
یy / îj, iːLi benda nirxandina lîsansê
ێêeːLi benda nirxandina lîsansê
ووûuːLi benda nirxandina lîsansê

Nirxên dengan rêberek hînkirinê ne ji bo zimanê standard, bi etîketa divê were piştrastkirin. Zaravayan cuda ne. Divê were piştrastkirin

Çavkanî Wikimedia Commons: pronunciation recordings, each under its own open licence. (2026) Divê were piştrastkirin

03Rêziman bi kurtî

  • Rêza peyvan bi gelemperî ev e: kirde, bireser, lêker.
  • Nav du zayend hene, nêr û mê, ku di rewşa xwar û ezafeyê de tên nîşandan.
  • Nav û cînav rewşeke rasterast û rewşeke xwar hene.
  • Dema borî ya lêkerên derbasdar ergatîf e: kirde rewşa xelekî distîne û lêker bi bireser re li hev tê.
  • Ezafe (-ê, -a, -ên) navdêrekê bi peyvên ku wê rave dikin ve girê dide.
  • Pêşgir pir caran bi paşgirekê re tên, wekî di … de.

Divê were piştrastkirin

Çavkanî Thackston. Kurmanji Kurdish: A Reference Grammar with Selected Readings. (2006) Divê were piştrastkirin; Haig and Öpengin. Kurdish: A critical research overview. Kurdish Studies 2 (2). (2014) Divê were piştrastkirin

04Peyvên bingehîn bi hev re

Deh peyvên rojane di zimanên herêmê de.

WateFarisîKurmancîSoranîZazakîBelûçîAzerbaycanîErmenî
avآبābavئاوawaweāpsuջուրjur
nanنانnānnanنانnannannānçörəkհացhatsʻ
dêمادرmādardêدایکdaykmayemātanaմայրmayr
bavپدرpedarbavباوکbawkpîpitataհայրhayr
malخانهkhānemalماڵmałkeyelōgevտունtun
şevشبshabşevشەوşewşeweshapgecəգիշերgisher
duدوdoduدووdûdidoikiերկուerku
sêسهsesêسێsêhîrêsēüçերեքerekʻ
çavچشمcheshmçavچاوçawçimchammgözաչքachkʻ
navنامnāmnavناوnawnamenāmadանունanun

Farisî, Kurdî, Zazakî û Belûçî zimanên Îranî ne, û gelek peyvên wan ên bingehîn bi hev re têkildar in. Azerî Tirkî ye û Ermenî şaxeke xwe ya Hind û Ewropî ye, loma peyvên wan cuda ne. Divê were piştrastkirin

Çavkanî Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. (1892) Piştrastkirî; Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. (2003) Divê were piştrastkirin; Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. (1966) Divê were piştrastkirin; Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. (1998) Divê were piştrastkirin; Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. (2009) Divê were piştrastkirin; Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. (1998) Divê were piştrastkirin; Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. (2009) Divê were piştrastkirin

05Çavkanî

  1. Moran and McCloy (eds.). PHOIBLE 2.0. Max Planck Institute for the Science of Human History. 2019

    Piştrastkirî CC BY-SA 3.0 Envanterên fonemên, her yek ji çavkaniya weşandî ya ku navê wê tê dayîn, roja 2026-10-23 hatine xwendin.

  2. Thackston. Kurmanji Kurdish: A Reference Grammar with Selected Readings. 2006

    Divê were piştrastkirin

  3. Haig and Öpengin. Kurdish: A critical research overview. Kurdish Studies 2 (2). 2014

    Divê were piştrastkirin

  4. Steingass. A Comprehensive Persian-English Dictionary. Routledge and K. Paul. Digital edition: Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago. 1892

    Piştrastkirî Qada giştî. Çapa dîjîtal roja 2026-10-23 gihîştî bû.

  5. Chyet. Kurdish-English Dictionary. Yale University Press. 2003

    Divê were piştrastkirin

  6. Wahby and Edmonds. A Kurdish-English Dictionary. Clarendon Press. 1966

    Divê were piştrastkirin

  7. Paul. Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie. Reichert. 1998

    Divê were piştrastkirin

  8. Jahani and Korn. Balochi. In Windfuhr (ed.), The Iranian Languages. 2009

    Divê were piştrastkirin

  9. Johanson and Csató (eds.). The Turkic Languages. Routledge. 1998

    Divê were piştrastkirin

  10. Dum-Tragut. Armenian: Modern Eastern Armenian. John Benjamins. 2009

    Divê were piştrastkirin

Jêgirtina vê rûpelê
APA

The Kurdish Cooperation Organization. (2026). Kurmanji (Northern Kurdish): Linguistics. kurds.global. https://kurds.global/language/languages/kmr-latn/linguistics/

Chicago

The Kurdish Cooperation Organization. 2026. “Kurmanji (Northern Kurdish): Linguistics.” kurds.global. https://kurds.global/language/languages/kmr-latn/linguistics/.

BibTeX
@misc{kco2026_language_languages_kmr_latn_linguistics,
	author = {{The Kurdish Cooperation Organization}},
	year = {2026},
	note = {Licence: CC BY 4.0},
	title = {Kurmanji ({Northern} {Kurdish}): Linguistics},
	url = {https://kurds.global/language/languages/kmr-latn/linguistics/},
	howpublished = {https://kurds.global/language/languages/kmr-latn/linguistics/},
}

Daxe .bib

RIS
TY  - ELEC
AU  - The Kurdish Cooperation Organization
DA  - 2026///
PY  - 2026
ID  - kco2026_language_lan
N1  - Licence: CC BY 4.0
TI  - Kurmanji (Northern Kurdish): Linguistics
UR  - https://kurds.global/language/languages/kmr-latn/linguistics/
ER  -

Daxe .ris

Lîsans CC BY 4.0

06Lêkolîn û çavkanî

Xebatên nû û têkildar li ser mijara vê rûpelê, ji çavkaniyên zanistî yên vekirî yên pejirandî. Tenê metadane û girêdan. Sernav wek ku hatine weşandin dimînin. Hîn nehatiye nirxandin.

  1. Multi-CAST Northern Kurdish

    Geoffrey Haig, Maria Vollmer, Hanna Thiele · 2025 · Zenodo

    KomdaneDataCiteZenodoGihîştina vekirîCC-BY-4.0

  2. Northern Kurdish (Kurmanji) DoReCo dataset

    Geoff Haig, Hanna Thiele, Maria Vollmer · 2024 · NAKALA – https://nakala.fr (Huma-Num – CNRS)

    KomdaneDataCiteGihîştina vekirîCC-BY-4.0

  3. FLEURS-Kobani: Extending the FLEURS Dataset for Northern Kurdish

    Daban Q. Jaff, Mohammad Mohammadamini · 2026 · arXiv

    PêşçaparXivGihîştina vekirî

  4. Percentage of Consonants Correct for 3-5 Years Old Kurdish-Speaking Children With Middle Kurmanji-Mukryani Dialect

    Shahla Fatemi Syadar, Talieh Zarifian, Yahya Modarresi et al. · 2018 · Iranian Rehabilitation Journal

    GotarDOAJGihîştina vekirî

  5. Northern Kurdish (Kurmanji) DoReCo audiofiles

    Geoff Haig, Hanna Thiele, Maria Vollmer · 2024 · NAKALA – https://nakala.fr (Huma-Num – CNRS)

    Yên dinDataCiteGihîştina vekirîCC-BY-4.0

  6. A Phonological Comparison of Khorasan and Northern Kurmanji

    2024 · Kurdiname

    GotarOpenAIREGihîştina vekirî

  7. Northern Kurdish Of Khizava Text 7: §1-19

    Masoud Mohammadirad · 2022 · Neo-Aramaic and Kurdish Folklore from Northern Iraq

    ŞaxCrossrefCC-BY-NC-4.0

  8. Advancing Low-Resource Speech Recognition: A Comprehensive Study of Fine-Tuning Strategies for Northern Kurdish using Whisper Transformers

    Abdulla A, Tabibian S, Veisi H et al. · 2026 · Research Square

    PêşçapEurope PMC

  9. Dasinya: A dataset and preprocessing pipeline for the Badini Kurdish dialect.

    Saeed VA, Jacksi K · 2026 · Data Brief

    GotarEurope PMCGihîştina vekirî

  10. End-to-End Transformer-based Automatic Speech Recognition for Northern Kurdish: A Pioneering Approach

    Abdulhady Abas Abdullah, Shima Tabibian, Hadi Veisi et al. · 2024 · arXiv

    PêşçaparXivGihîştina vekirî

  11. 2.3. Northern Kurdish (Kurmanjî)

    Geoffrey L.J. Haig · 2018 · De Gruyter eBooks

    ŞaxOpenAlex

  12. An Ecolinguistics Analysis on Lexicalization of Domestic Animals in Kurmanji Kurdish

    Elham Mizban, Shahla Sharifi, Atiyeh Kamyabi Gol · 2022 · مطالعات زبان‌‌ها و گویش‌های غرب ایران

    GotarDOAJGihîştina vekirî

Çavkanî, lîsans û dîrokên kişandinê: arXiv (Metadata CC0 1.0; papers under their own licences), 2026-10-23; Crossref (Metadata facts, any use; abstracts may be publisher-owned and are never shown), 2026-10-23; DataCite (CC0 1.0 (DataCite metadata)), 2026-10-23; DOAJ (Metadata CC0 1.0 (DOAJ); articles under their own open licences), 2026-10-23; Europe PMC (Metadata reusable; full text under each article’s licence), 2026-10-23; OpenAIRE (CC BY 4.0 (OpenAIRE Graph)), 2026-10-23; OpenAlex (CC0-1.0 data; metered API (free key)), 2026-10-23; Zenodo (Metadata CC0 1.0; each record under its own licence), 2026-10-23.

Privacy choices